Evlat Edinmede Yaş ve Rıza Koşulları

Evlat Edinme Yaşı: Tek Başına 30, Eşlerde 5 Yıl Evlilik veya 30 Yaş

Evli olmayan bir kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir (TMK m.307). Eşler ancak birlikte evlat edinebilir; bunun için en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir (TMK m.306). Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş olması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlat edinebilir. Evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır (TMK m.308/1). Kanunda evlat edinen bakımından bir üst yaş sınırı öngörülmemiştir.

Tek başına evlat edinmek isteyen kişi de otuz yaşını doldurmuş olmalıdır; evlat edinen ile evlatlık arasında kanunun öngördüğü en az on sekiz yaş farkının bulunması da gerekli şartlardandır.

Rıza: Kim Verir, Nerede Verilir, Altı Hafta Kuralı

Evlat edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir; bu rıza noterde değil, küçüğün veya ana ve babasının oturdukları yer mahkemesinde sözlü ya da yazılı olarak açıklanarak tutanağa geçirilir (TMK m.309). Rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden verilemez; tutanağa geçirilme tarihinden başlayarak altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir, geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir (TMK m.310). Ayırt etme gücüne sahip küçük, kendi rızası olmadıkça evlat edinilemez (TMK m.308/2). Ana ve babadan birinin rızası; kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa, ayırt etme gücünden sürekli yoksunsa ya da küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa aranmaz (TMK m.311).

Ayırt etme gücüne sahip küçüğün de kendi rızasının alınması gerekir; ana-babanın rızası bulunmadığı hallerde, kanunda sayılan istisnai durumlar dışında evlat edinme gerçekleşemez.

Bir Yıllık Bakım ve Eğitim Koşulu

Bir küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır (TMK m.305). Evlat edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi de gerekir. Mahkeme, karar vermeden önce esaslı sayılan her türlü durum ve koşulu kapsamlı biçimde araştırır; evlat edinen ile edinileni dinler ve gerektiğinde uzmanların görüşünü alır (TMK m.316).

Evlat edinme, aile mahkemesince yapılan kapsamlı araştırma sonucunda koşulların gerçekleştiği tespit edilirse hâkim kararıyla kurulur; bu araştırma tamamlanmadan karar verilemez.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi davaya bakar (4787 sayılı Kanun m.4). Yetkili mahkeme, evlat edinenin oturma yeri; eşlerin birlikte evlat edinmesinde eşlerden birinin oturma yeri mahkemesidir. Mahkeme kararıyla birlikte evlâtlık ilişkisi kurulmuş olur (TMK m.315).

Mahkeme, evlat edinmeye karar vermeden önce evlat edinen ile edinilenin bütün koşullarını, özellikle kişilik, sağlık, karşılıklı ilişki, ekonomik durum, eğitim yeteneği ve bakım süresini araştırır (TMK m.316). Ana ve baba ile ayırt etme gücüne sahip küçük dinlenir. Karar kesinleştikten sonra nüfus kütüğüne tescil edilir. Evlat edinmeye ilişkin kayıt, belge ve bilgiler, mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlığın istemi bulunmadıkça açıklanamaz. Küçüğün vesayet altında bulunması hâlinde, ayırt etme gücüne sahip olmasa dahi vesayet dairelerinin izni aranır. Kurum bakımındaki çocuklar bakımından ilgili kurumun görüşü de alınır. Evlat edinmenin tamamlanmasından sonra doğan önemli sonuçlardan biri de miras ilişkisidir; bu konuda evlatlığın mirasçılığı ayrıca incelenmelidir. Evlat edinme tamamlandıktan sonra evlatlığın hangi aile içinde mirasçı olacağı sorusu ise evlatlığın mirasçılığı başlığında açıklanmıştır.

Evlat Edinmenin Hüküm ve Sonuçları

Evlat edinme ile ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler evlat edinene geçer. Evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur; küçük olan evlatlık evlat edinenin soyadını alır, evlat edinen isterse çocuğa yeni bir ad verilebilir. Ergin olan evlatlık ise evlat edinilme sırasında dilerse evlat edinenin soyadını alabilir (TMK m.314). Velayet evlat edinene geçtiğinden, çocuğun bakımı, eğitimi ve temsili artık evlat edinenin sorumluluğunda bulunur. Evlat edinme ile birlikte çocuğun bakım, eğitim ve nafaka yükümlülüğü de evlat edinene geçer. Bu yükümlülük, evlat edinmenin kaldırılmasına karar verilmedikçe sürer.

Evlat edinme, evlatlığın kendi ailesiyle olan bağını tümüyle koparmaz. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olurken evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder; buna karşılık evlat edinen ile hısımları evlatlığa mirasçı olamaz (TMK m.500). Ayrıca evlat edinme, evlenme engeli doğuran hısımlık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Kanunda öngörülen esaslı koşullardan birinin bulunmaması hâlinde ise evlat edinmenin kaldırılması istenebilir. Evlat edinme ilişkisi kurulduktan sonra evlatlık, evlat edinenin altsoyu gibi hukuki konuma sahip olur ve saklı paylı mirasçılık bakımından da bu konum esas alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlat edinmek için kaç yaşında olmak gerekir?

Tek başına evlat edinecek kişinin otuz yaşını doldurmuş olması gerekir.

Ana-babanın rızası olmadan evlat edinme mümkün mü?

Kural olarak hayır; kanunda sayılan istisnai durumlar dışında ana-babanın rızası zorunludur.

Evlat edinmeden önce bir bekleme süresi var mı?

Evet, küçüğün evlat edinen yanında en az bir yıl eğitilmiş ve bakılmış olması gerekir.

40 yaşında biri evlat edinebilir mi?

Evet. Kanunda evlat edinen bakımından üst yaş sınırı öngörülmemiştir. 40 yaşındaki bir kişi otuz yaş şartını zaten aştığından, evlat edinilenle arasında en az on sekiz yaş fark bulunması ve bir yıllık bakım ve eğitim koşulunun gerçekleşmesi hâlinde evlat edinebilir (TMK m.305, m.307, m.308).

18 yaşından sonra evlatlık alınır mı?

Evet, ancak özel koşullarla. Ergin bir kişi, evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ve şu üç hâlden biri varsa evlat edinilebilir: bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç olup en az beş yıldan beri bakılıp gözetiliyorsa; küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmişse; ya da diğer haklı sebepler mevcutken en az beş yıldan beri evlat edinenle aile hâlinde birlikte yaşıyorsa (TMK m.313).

Reşit biri evlatlık alınabilir mi?

Evet. Erginlerin ve kısıtlıların evlat edinilmesi TMK m.313'te düzenlenmiştir. Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilir; bunlar dışında küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.

2026 yılında evlat edinmek için gereken şartlar nelerdir?

Şartlar 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenmiştir: tek başına evlat edinmede otuz yaşın doldurulmuş olması (m.307); eşlerde en az beş yıldan beri evli olmak veya otuz yaşını doldurmuş bulunmak (m.306); evlat edinen ile evlat edinilen arasında en az on sekiz yaş fark bulunması (m.308); küçüğün bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması (m.305); ana-babanın ve ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası (m.308-311).