Evlat Edinmede Yaş ve Rıza Koşulları

Evlat Edinenle İlgili Yaş Şartı

Türk Medeni Kanunu m.305 uyarınca bir küçüğün evlat edinilebilmesi için evlat edinenin otuz yaşını doldurmuş olması gerekir; eşler birlikte evlat edinecekse en az beş yıldır evli olmaları veya her ikisinin de otuz yaşını doldurmuş olması aranır.

Tek başına evlat edinmek isteyen kişi de otuz yaşını doldurmuş olmalıdır; evlat edinen ile evlatlık arasında kanunun öngördüğü en az on sekiz yaş farkının bulunması da gerekli şartlardandır.

Ana-Babanın ve Küçüğün Rızası

m.308-309 gereğince küçüğün evlat edinilebilmesi için ana ve babasının rıza vermesi şarttır; rıza, küçüğün doğumundan itibaren en az altı hafta geçtikten sonra verilebilir ve noterde veya mahkemede yapılan bir beyanla açıklanır.

Ayırt etme gücüne sahip küçüğün de kendi rızasının alınması gerekir; ana-babanın rızası bulunmadığı hallerde, kanunda sayılan istisnai durumlar dışında evlat edinme gerçekleşemez.

Deneme Dönemi ve Mahkeme Kararı

m.316 uyarınca evlat edinme kararından önce, evlat edinilecek küçüğün evlat edinen yanında en az bir yıl boyunca eğitilmiş ve bakılmış olması gerekir; bu deneme süresi, tarafların birbirine uyumunu gözlemlemek amacını taşır.

Evlat edinme, sulh veya asliye hukuk mahkemesince yapılan araştırma sonucunda evlat edinenin diğer yararlarının da bulunduğu tespit edilirse hâkim kararıyla kesinlik kazanır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Evlat edinme kararı, evlat edinenin oturma yeri mahkemesince verilir; eşler birlikte evlat ediniyorsa eşlerden birinin oturma yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.315). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi davaya bakar (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4). Karar, kapsamlı bir araştırma yapılmasını gerektirdiğinden dosyaya sosyal inceleme raporu ve uzman görüşü alınması olağandır. Yetki kuralı kamu düzenine ilişkin olduğundan, yetkisiz mahkemeye yapılan başvuruda dosya yetkili mahkemeye gönderilir. Başvuruda oturma yerinin belgelerle gösterilmesi beklenir.

Mahkeme, evlat edinmeye karar vermeden önce evlat edinen ile edinilenin bütün koşullarını, özellikle kişilik, sağlık, karşılıklı ilişki, ekonomik durum, eğitim yeteneği ve bakım süresini araştırır (TMK m.316). Ana ve baba ile ayırt etme gücüne sahip küçük dinlenir. Karar kesinleştikten sonra nüfus kütüğüne tescil edilir. Evlat edinmeye ilişkin kayıt, belge ve bilgiler, mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlığın istemi bulunmadıkça açıklanamaz. Küçüğün vesayet altında bulunması hâlinde, ayırt etme gücüne sahip olmasa dahi vesayet dairelerinin izni aranır. Kurum bakımındaki çocuklar bakımından ilgili kurumun görüşü de alınır.

Evlat Edinmenin Hüküm ve Sonuçları

Evlat edinme ile ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler evlat edinene geçer. Evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur; küçük olan evlatlık evlat edinenin soyadını alır, evlat edinen isterse çocuğa yeni bir ad verilebilir. Ergin olan evlatlık ise evlat edinilme sırasında dilerse evlat edinenin soyadını alabilir (TMK m.314). Velayet evlat edinene geçtiğinden, çocuğun bakımı, eğitimi ve temsili artık evlat edinenin sorumluluğunda bulunur. Evlat edinme ile birlikte çocuğun bakım, eğitim ve nafaka yükümlülüğü de evlat edinene geçer. Bu yükümlülük, evlat edinmenin kaldırılmasına karar verilmedikçe sürer.

Evlat edinme, evlatlığın kendi ailesiyle olan bağını tümüyle koparmaz. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olurken evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder; buna karşılık evlat edinen ile hısımları evlatlığa mirasçı olamaz (TMK m.500). Ayrıca evlat edinme, evlenme engeli doğuran hısımlık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Kanunda öngörülen esaslı koşullardan birinin bulunmaması hâlinde ise evlat edinmenin kaldırılması istenebilir. Evlat edinme ilişkisi kurulduktan sonra evlatlık, evlat edinenin altsoyu gibi hukuki konuma sahip olur ve saklı paylı mirasçılık bakımından da bu konum esas alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlat edinmek için kaç yaşında olmak gerekir?

Tek başına evlat edinecek kişinin otuz yaşını doldurmuş olması gerekir.

Ana-babanın rızası olmadan evlat edinme mümkün mü?

Kural olarak hayır; kanunda sayılan istisnai durumlar dışında ana-babanın rızası zorunludur.

Evlat edinmeden önce bir bekleme süresi var mı?

Evet, küçüğün evlat edinen yanında en az bir yıl eğitilmiş ve bakılmış olması gerekir.