Uzaktan Çalışma Esasları

Uzaktan Çalışma Nedir?

Uzaktan çalışma, iş görme ediminin işyeri dışında, evde veya teknolojik iletişim araçlarıyla başka bir yerden yerine getirildiği çalışma ilişkisidir. Bu çalışma biçimi, esneklik sağlamakla birlikte tarafların hak ve yükümlülüklerini özel kurallara bağlar.

Sözleşmenin Şekli

Uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması gerekir. Sözleşmede; işin tanımı, çalışma süresi ve yeri, ücret ve ödeme, işveren tarafından sağlanan ekipman ile iletişim yöntemleri gibi hususlar yer alır.

Ekipman ve Giderler

İşin yapılması için gerekli malzeme ve araçların temini ile bunların kullanımından doğan giderlerin karşılanması, sözleşmede düzenlenir. Aksi kararlaştırılmadıkça, işin görülmesi için zorunlu giderler bakımından işverenin yükümlülüğü gündeme gelir.

Eşit İşlem ve Koruma

Uzaktan çalışan işçi, emsali işçilere göre özel bir sebep olmadıkça farklı işleme tabi tutulamaz. İş sağlığı ve güvenliği ile kişisel verilerin korunması bakımından işverenin yükümlülükleri devam eder.

Hukuki Destek

Uzaktan çalışma sözleşmelerinin doğru düzenlenmesi, hak kayıplarını önler. Sözleşme ve uyuşmazlıklarda hukuki destek alabilirsiniz.

Süreç Nasıl İşler

Mevcut bir iş ilişkisi, tarafların anlaşmasıyla uzaktan çalışmaya dönüştürülebilir. İşçinin talebini yazılı olarak iletmesi, işverenin ise talebi işin ve işçinin niteliği ile işyerinin özelliklerini gözeterek değerlendirmesi ve sonucu mevzuatta öngörülen süre içinde işçiye bildirmesi gerekir (Uzaktan Çalışma Yönetmeliği). Talebin kabul edilmesi hâlinde sözleşme yazılı olarak düzenlenir veya mevcut sözleşme bu yönde değiştirilir. Uzaktan çalışmaya geçen işçinin yeniden işyerinde çalışma yönündeki talebi de aynı usulle değerlendirilir. Talebin reddedilmesi hâlinde gerekçenin yazılı biçimde bildirilmesi, sonraki uyuşmazlıklarda değerlendirilen bir unsurdur.

Çalışma süresi ve zaman aralığı sözleşmede belirlenir; mevzuatta öngörülen sınırlamalar saklıdır ve fazla çalışma yapılması işverenin yazılı talebine, işçinin kabulüne ve mevzuat hükümlerine bağlıdır. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği bakımından işçiyi bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek ve sağladığı ekipmanla ilgili tedbirleri almakla yükümlüdür. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülükler uzaktan çalışmada da devam eder; işveren, verilerin korunması amacıyla uyulması gereken kuralları işçiye bildirir ve gerekli tedbirleri alır. İşin görülmesi için gerekli malzeme ve araçların kim tarafından karşılanacağı da sözleşmede açıkça gösterilmelidir.

İstisnalar ve Özel Durumlar

Her iş uzaktan çalışmaya elverişli değildir. Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya atıklarıyla çalışma ile biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işlerde uzaktan çalışma yapılamaz. Kamu kurum ve kuruluşlarınca millî güvenlik açısından stratejik önemi bulunan birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışma yapılamayacağı ise ilgili kurumlarca belirlenir. Bu sınırlar tarafların anlaşmasıyla aşılamaz; aksine kararlaştırılan sözleşme hükümleri uygulanma imkânı bulamaz. Bu sınırlamalar, iş sağlığı ve güvenliği ile kamu yararı gerekçesine dayanmaktadır.

Zorlayıcı nedenlerin varlığı hâlinde durum farklıdır. Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması hâlinde, uzaktan çalışmaya geçiş için işçinin talebi ya da onayı aranmaz. Bu istisna, olağanüstü koşullarda çalışmanın sürdürülebilmesi amacını taşır ve kalıcı bir düzen doğurmaz; zorlayıcı neden ortadan kalktığında önceki çalışma düzenine dönülür. Uzaktan çalışanın, emsal işçilere göre özel bir sebep olmadıkça farklı işleme tabi tutulamayacağı kuralı bu dönemde de geçerliliğini korur. Uygulamanın kapsamı ve süresi bakımından işverenin çalışanları yazılı olarak bilgilendirmesi beklenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Uzaktan çalışma nedir?

Uzaktan çalışma, işçinin iş görme edimini işyeri dışında, evde veya teknolojik iletişim araçlarıyla başka bir yerden yerine getirdiği çalışma ilişkisidir. Bu tanım 4857 sayılı İş Kanunu m.14'te yer alır. Uygulamaya ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ile belirlenmiştir.

Uzaktan çalışma sözleşmesi yazılı yapılmak zorunda mıdır?

Evet, uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması gerekir. 4857 sayılı İş Kanunu m.14 uyarınca sözleşmede; işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri, ücret ve ödeme şekli, işveren tarafından sağlanan ekipman ile iletişim yöntemleri gibi hususlar yer alır. Yazılı şekle uyulmaması ispat bakımından işveren aleyhine sonuç doğurur.

Uzaktan çalışanın giderlerini işveren mi karşılar?

İşin yapılması için gerekli malzeme ve iş araçlarının, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça işveren tarafından sağlanması esastır. Bu araçların kullanımından doğan zorunlu giderlerin karşılanma usulü sözleşmede düzenlenir. Uzaktan çalışan işçi, emsali işçilere göre haklı bir sebep olmadıkça farklı işleme tabi tutulamaz. İş sağlığı ve güvenliği ile kişisel verilerin korunması bakımından işverenin yükümlülükleri devam eder.