Tehdit ve Şantaj Suçları Arasındaki Fark

Tehdit Suçu

Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi cezalandırılır (TCK m.106). Malvarlığına veya başka bir kötülüğe ilişkin tehditler daha hafif cezaya tabidir.

Tehdidin suç oluşturması için ciddi ve mağdurda korku yaratmaya elverişli olması gerekir; soyut ve önemsiz sözler her zaman suç sayılmayabilir.

Şantaj Suçu

Şantaj, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya ya da yapmamaya zorlamak amacıyla, hakkı olmayan bir yarar sağlamak için tehdit etmektir (TCK m.107). Kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususları açıklama tehdidi de şantaj oluşturabilir.

Şantajda tehdit bir araç, elde edilmek istenen haksız çıkar ise amaçtır. Bu yönüyle şantaj, tehdit suçundan ayrılır.

Ceza ve Uygulama Farkı

Şantaj suçunun cezası, temel tehdit suçuna göre daha ağırdır; çünkü tehdit bir çıkar elde etme aracı olarak kullanılmaktadır. Şantaj resen soruşturulur; tehdit suçunda ise malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratma veya sair bir kötülük etme biçimindeki tehdit, mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.106/1).

Somut olayda fiilin tehdit mi yoksa şantaj mı olduğu, failin amacına ve talep ettiği çıkara göre belirlenir. Nitelendirme, ceza miktarını doğrudan etkiler.

Süreç Nasıl İşler

Soruşturma, kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılan ihbar ya da şikâyet üzerine başlar. Tehdit suçunun temel şekli resen soruşturulurken, malvarlığına veya sair bir kötülüğe ilişkin tehdit bakımından kanun şikâyet koşulu arar (TCK m.106). Şantaj ise şikâyete bağlı değildir. Soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenlenir ve kovuşturma aşamasına geçilir; her iki suç bakımından da kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Soruşturma aşamasında delillerin toplanması kapsamında mesaj ve görüşme kayıtları da incelenebilir.

Tehdit suçunun temel şekli uzlaştırma kapsamındadır; bu hâlde dosya, iddianame düzenlenmeden önce uzlaştırma bürosuna gönderilir ve taraflara uzlaşma teklif edilir (CMK m.253). Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Şantaj ise uzlaştırmaya tabi tutulmaz. Fiilin hangi suçu oluşturduğu, sürecin işleyişini bu yönüyle de doğrudan etkiler. Nitelendirmede, failin elde etmek istediği yararın hukuka uygun bir talebe dayanıp dayanmadığı ve tehdidin bu talebi elde etmek için araç olarak kullanılıp kullanılmadığı incelenir. Uzlaşma teklifinin reddedilmesi hâlinde soruşturma olağan seyrinde yürütülmeye devam eder.

Süreler ve Zamanaşımı

Şikâyete bağlı hâllerde şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır; bu süre geçtikten sonra soruşturma yapılamaz (TCK m.73). Şikâyetten vazgeçme, kovuşturma aşamasında sanığın kabulüne bağlıdır. Resen soruşturulan suçlarda şikâyet süresi işlemez ve ihbar her zaman yapılabilir. Ancak dava zamanaşımı her hâlde işlemeye devam eder; sürenin dolmasıyla kamu davasının düşmesine karar verilir. Zamanaşımı kural olarak suçun tamamlandığı tarihten itibaren hesaplanır. Şikâyet hakkının kullanılmasında failin kimliğinin öğrenildiği tarihin belgelenmesi büyük önem taşır.

Her iki suç bakımından da dava zamanaşımı süresi, suç için öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66). Zamanaşımını kesen işlemler gerçekleştiğinde süre yeniden işlemeye başlar; kesilme hâlinde de zamanaşımı, kanunda öngörülen süreye yarısı eklenerek bulunan azami süreyi aşamaz (TCK m.67). Suçtan doğan zararın giderilmesi için ayrıca tazminat istenebilir; haksız fiilden doğan tazminat davasında, fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır (TBK m.72). Ceza davasında verilen karar, tazminat davasında maddi olguların tespiti bakımından etkili olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tehdit ile şantaj arasındaki fark nedir?

Tehditte amaç korkutmaktır; şantajda ise tehdit, haksız bir çıkar elde etmenin aracıdır. Şantajın cezası daha ağırdır.

Her tehdit suç mudur?

Tehdidin ciddi ve mağdurda korku yaratmaya elverişli olması gerekir; soyut ve önemsiz sözler her zaman suç oluşturmayabilir.

Bu suçlar şikâyete bağlı mı?

Tehdit ve şantaj kural olarak resen soruşturulan suçlardır; şikâyet aranmaksızın soruşturma yürütülür.