Görevi Yaptırmamak İçin Direnme (Mukavemet)

Suçun Unsurları

Kamu görevlisine karşı, görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişi cezalandırılır (TCK m.265). Direnmenin, görevin ifası sırasında ve görevle bağlantılı olması gerekir.

Salt sözle karşı çıkma veya pasif direnme her zaman bu suçu oluşturmaz; suçun oluşumu için cebir ya da tehdidin varlığı aranır.

Nitelikli Hâller ve Ceza

Suçun silahla, birden fazla kişiyle veya kişinin kendini tanınmayacak hâle koyarak işlenmesi gibi durumlar cezayı artırır. Ayrıca cebir sonucu yaralama meydana gelirse ilgili suçlardan da ceza gündeme gelebilir.

Cezanın belirlenmesinde, kullanılan cebir ve tehdidin ağırlığı ile ortaya çıkan sonuç dikkate alınır.

Değerlendirme ve Savunma

Görevin hukuka uygun biçimde yapılıp yapılmadığı, direnmenin niteliği ve orantısı değerlendirilir. Hukuka aykırı bir işleme karşı gösterilen tepki, somut olaya göre ayrıca ele alınır.

Suç resen soruşturulur; olayın tanık beyanları, tutanaklar ve varsa kamera görüntüleriyle aydınlatılması esastır.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü

Görevi yaptırmamak için direnme suçunda soruşturma cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür; suç şikâyete bağlı olmadığından ihbar ya da tutanak üzerine kendiliğinden başlatılır. Kanunda öngörülen ceza dikkate alındığında yargılama kural olarak asliye ceza mahkemesinde yapılır. Ancak nitelikli hâllerin birlikte gerçekleşmesi veya cebir sonucu ağır neticelerin doğması hâlinde, birlikte işlenen suçun niteliğine göre ağır ceza mahkemesi görevli olabilir. Görev, iddianamedeki nitelendirmeye göre değil kanuni tanıma göre belirlenir.

Suç uzlaştırma kapsamında değildir; bu nedenle taraflar arasında anlaşma sağlanması kovuşturmayı sona erdirmez. Yargılamada kamu görevlisinin görevinin hukuka uygunluğu, kolluk tutanaklarının içeriği ve olay yerine ilişkin görüntü kayıtları birlikte değerlendirilir. Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da cezanın ertelenmesi, koşulları varsa gündeme gelebilir. Mağdur konumundaki kamu görevlisinin davaya katılma talebi de yargılama sırasında karara bağlanır. Olayın gelişimini gösteren kamera kayıtlarının bozulmadan dosyaya kazandırılması için erken aşamada talepte bulunulması önem taşır.

Benzer Suçlarla Farkı

Görevi yaptırmamak için direnme suçu, cebir veya tehdidin kamu görevlisinin görevini yapmasını engellemek amacıyla kullanılmasını gerektirir. Buna karşılık kamu görevlisine görevinden dolayı onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici sözler söylenmesi hakaret suçunu oluşturur (TCK m.125). Engelleme amacı taşımayan, yalnızca korkutmaya yönelik davranışlar ise tehdit suçu kapsamında değerlendirilebilir (TCK m.106). Ayrım, failin hangi saikle hareket ettiğinin ve eylemin görevin ifasıyla bağlantısının somut biçimde belirlenmesine dayanır.

Direnme sırasında kullanılan cebir yaralanmaya yol açmışsa, kasten yaralama hükümleri ayrıca uygulanabilir (TCK m.86). Kişinin, hakkında yapılan hukuka aykırı bir işleme karşı gösterdiği tepki ise meşru savunma ve hukuka uygunluk sebepleri çerçevesinde ele alınır. Kaçmaya çalışmak ya da tutulmaya karşı koymak gibi davranışların cebir sayılıp sayılmayacağı, somut olayın koşullarına göre belirlenir. Bu nedenle olayın tutanak dışındaki delillerle de aydınlatılması önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Polise karşı çıkmak suç mu?

Kamu görevlisinin görevini engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanmak suçtur. Salt sözle itiraz veya pasif tutum her zaman bu suçu oluşturmaz.

Direnme suçunda ceza neye göre artar?

Silahla, birden fazla kişiyle veya failin kendini tanınmayacak hâle getirerek işlemesi gibi nitelikli hâller cezayı artırır.

Bu suç şikâyete bağlı mı?

Hayır. Görevi yaptırmamak için direnme suçu resen soruşturulur.