Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Kaydetme

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi

Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişi cezalandırılır (TCK m.135). Siyasi, felsefi, dini görüş, ırk, sağlık ve cinsel yaşam gibi özel nitelikli verilerin kaydı daha ağır cezayı gerektirir.

Verilerin rıza dışında ve hukuki dayanak olmadan kaydedilmesi suç oluşturur; kamuya açık olmayan bilgilerin izinsiz derlenmesi bu kapsamdadır.

Ele Geçirme ve Yayma

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi de ayrıca cezalandırılır (TCK m.136). Verilerin izinsiz paylaşılması, gönderilmesi veya yayımlanması bu suçu oluşturur.

Suçun kamu görevlisi tarafından veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi cezayı artırır.

Şikâyet, Ceza ve KVKK ile İlişki

Bu suçlar kural olarak resen soruşturulur. Fiil aynı zamanda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında idari yaptırımı da gerektirebilir; ceza ve idari süreç birlikte işleyebilir.

Verilerin belirli bir sürenin geçmesine rağmen yok edilmemesi de ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir (TCK m.138). Delillerin ve iletişim kayıtlarının korunması önemlidir.

Benzer Suçlardan Farkı

Kişisel verilere ilişkin suçlar, özel hayata karşı işlenen diğer suçlarla karıştırılabilmektedir. Haberleşmenin gizliliğinin ihlali suçu, iletişim içeriğinin öğrenilmesini veya ifşasını cezalandırır (TCK m.132). Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması ise ayrı bir suç tipidir (TCK m.133). Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, kişinin özel yaşam alanına ilişkin görüntü veya seslerin kaydedilmesini ve yayılmasını kapsar (TCK m.134). Ayrım, korunan hukuki değerin niteliğine göre yapılır. Bu suçların bir kısmı şikâyete bağlıyken bir kısmı resen soruşturulduğundan, hangi hükmün uygulanacağının belirlenmesi soruşturmanın başlatılması bakımından da sonuç doğurur.

Kişisel verileri hukuka aykırı kaydetme suçunda korunan değer ise, kişiyi belirli ya da belirlenebilir kılan her türlü bilginin hukuka aykırı işlenmesine karşı sağlanan güvencedir (TCK m.135). Bu nedenle ad, adres, kimlik numarası, sağlık ve iletişim bilgisi gibi veriler, özel yaşam alanına girmese dahi koruma kapsamındadır. Aynı fiil koşulları varsa birden çok suç tipini ilgilendirebilir; bu hâlde fikri içtima kuralları çerçevesinde değerlendirme yapılır. Nitelendirme sonuçta mahkemece belirlenir. Bu nedenle iddianamede gösterilen maddelerle bağlı kalınmaksızın, fiilin bütün unsurlarıyla değerlendirilmesi ve verinin niteliğinin ayrıca tartışılması gerekir.

Soruşturma, Görevli Mahkeme ve İspat

Bu suçlar kural olarak resen soruşturulur ve soruşturmayı Cumhuriyet başsavcılığı yürütür. Kamu davası açılması hâlinde yargılama, kanunda öngörülen ceza sınırları itibarıyla asliye ceza mahkemesinde görülür. Soruşturma aşamasında dijital materyaller üzerinde arama, kopyalama ve elkoyma tedbirlerine başvurulabilir; bu tedbirlerin ceza muhakemesi kurallarına uygun biçimde ve hâkim kararına dayanarak uygulanması gerekir. Usulüne aykırı elde edilen dijital veriler hükme esas alınamaz. Ayrıca bilirkişi incelemesi çoğu dosyada zorunlu hâle gelir; imaj alma ve karşılaştırma işlemlerinin usulüne uygun yapılması, raporun hükme esas alınabilmesinin ön koşuludur.

İspat bakımından belirleyici olan, verinin hangi kaynaktan ve hangi hukuki dayanakla elde edildiğidir. Sunucu kayıtları, erişim günlükleri, yazışma içerikleri ve cihaz incelemeleri temel delil niteliğindedir. Mağdurun rızasının bulunduğu ileri sürülüyorsa, rızanın belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olduğu ortaya konulmalıdır. Şüphelinin veriyi meşru bir amaçla ve hukuki dayanağa uygun biçimde işlediğini gösteren sözleşme, aydınlatma metni ve kayıt politikaları da savunmanın merkezinde yer alır. Verinin hangi amaçla ve ne kadar süreyle saklandığına ilişkin iç politikaların bulunması, hukuka uygunluk değerlendirmesinde dikkate alınan somut ölçütlerden biridir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzinsiz veri kaydetmek suç mu?

Evet. Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi suçtur; özel nitelikli verilerde ceza daha ağırdır.

Fotoğrafımın izinsiz paylaşılması suç mu?

Kişisel veri niteliğindeki bilgilerin izinsiz yayılması veya ele geçirilmesi TCK m.136 kapsamında suç oluşturabilir.

Bu suçlar şikâyete bağlı mı?

Kişisel verilere ilişkin suçlar kural olarak resen soruşturulur; ayrıca KVKK kapsamında idari süreç de işleyebilir.