Patentlenebilirlik Şartları

Yenilik

Bir buluşun yeni sayılabilmesi için, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü veya kullanım yoluyla kamuya açıklanmamış olması gerekir (SMK m.83). Tekniğin bilinen durumuna dâhil olan hiçbir unsur yeni değildir.

Buluş sahibinin buluşunu başvurudan önce açıklaması, kural olarak yeniliği ortadan kaldırır. Bu nedenle başvuru öncesi gizlilik büyük önem taşır.

Buluş Basamağı

Buluş, ilgili olduğu teknik alandaki uzman için tekniğin bilinen durumundan açıkça çıkarılamayacak nitelikte ise buluş basamağı içerir (SMK m.83). Sıradan ve beklenen çözümler buluş basamağı taşımaz.

Buluş basamağı, buluşun gerçekten yaratıcı bir katkı sunup sunmadığını ölçer; mevcut bilgilerin basit birleşimi genellikle bu şartı sağlamaz.

Sanayiye Uygulanabilirlik

Buluşun, tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir olması gerekir (SMK m.83). Yalnızca teorik kalan, uygulamaya elverişli olmayan fikirler patentlenemez.

Bu üç şart birlikte sağlandığında ve buluş patent verilemeyecek konular arasında yer almadığında patent başvurusu olumlu sonuçlanabilir.

Buluş Sayılmayanlar ve Patent Verilemeyecek Konular

Sınai Mülkiyet Kanunu m.82, bazı konuların buluş sayılmadığını ve bu nedenle patentle korunamayacağını belirtir. Keşifler, bilimsel teoriler ve matematiksel yöntemler; zihnî faaliyet, iş faaliyeti veya oyun kurallarına ilişkin plan ve usuller; bilgisayar programları; estetik niteliği bulunan mahsuller ile edebiyat ve sanat eserleri; bilginin sunumu bu kapsamdadır. Sayılan konular, başvurunun yalnızca bunlarla ilgili olması hâlinde patentlenebilirliğin dışında bırakılır. Bir bilgisayar programının teknik bir soruna teknik araçlarla çözüm getirmesi hâlinde, başvurunun yalnızca program niteliğinde sayılamayacağı ve patentlenebilirliğin ayrıca değerlendirileceği kabul edilmektedir.

Ayrıca kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı buluşlar; mikrobiyolojik usuller dışında bitki ve hayvan çeşitleri ile bitki veya hayvan üretimine yönelik esas olarak biyolojik usuller; insan veya hayvan vücuduna uygulanacak teşhis yöntemleri ile cerrahi ve tedavi usulleri patentle korunamaz. Bununla birlikte bu yöntemlerde kullanılan ürün, madde ve bileşimler korumanın dışında değildir. Buluşun bu istisnalar arasında yer alıp almadığı, başvurunun istem yapısına göre değerlendirilir. Bu istisnaların uygulanmasında, buluşun ticari kullanımının bir düzenlemeyle yasaklanmış olmasının tek başına kamu düzenine aykırılık anlamına gelmediği de gözetilir.

Yeniliği Etkilemeyen Açıklamalar

Sınai Mülkiyet Kanunu m.84, başvuru tarihinden veya rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde yapılan bazı açıklamaların patent verilmesini etkilemeyeceğini düzenler. Açıklamanın buluşu yapan tarafından yapılmış olması, buluşu yapandan doğrudan veya dolaylı olarak bilgi edinen üçüncü kişi tarafından yapılması ya da başvurunun yapıldığı merciin açıklanmaması gereken bir bilgiyi açıklaması bu kapsamdadır. Böylece buluş sahibine sınırlı bir hoşgörü süresi tanınmıştır. Hoşgörü süresi yalnızca yenilik bakımından değil, buluş basamağı değerlendirmesi bakımından da sonuç doğurur; bu nedenle açıklamanın kapsamı ve tarihi ayrıntılı biçimde belgelenmelidir.

Bu istisnadan yararlanmak isteyen taraf, şartların gerçekleştiğini veya gerçekleşmesinin beklendiğini ispatla yükümlüdür; bu nedenle fuar katılım belgeleri, yayın tarihleri ve yazışmalar özenle saklanmalıdır. Hoşgörü süresi her ülkede tanınmadığından, yurt dışında da koruma hedefleniyorsa açıklama yapılmadan önce başvurunun tamamlanması güvenli yoldur. Bu nedenle tanıtım, sergi ve yayın planlamasının başvuru takvimiyle birlikte yürütülmesi ve gizlilik sözleşmelerinin önceden imzalanması önerilir. Üçüncü kişilerce yapılan izinsiz açıklamalarda ise bilginin buluşu yapandan doğrudan veya dolaylı olarak elde edildiğinin ortaya konulması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent için hangi şartlar gerekir?

Buluşun yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Üç şart birlikte aranır.

Buluşumu başvurudan önce açıklarsam ne olur?

Başvurudan önce kamuya açıklama, kural olarak yeniliği ortadan kaldırır ve patent verilmesine engel olur; gizlilik önemlidir.

Faydalı model için de aynı şartlar mı geçerli?

Faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik aranır; ancak buluş basamağı şartı patentteki gibi aranmaz.