İcrada Mal Satışı ve İhale

Haczedilen Malın Satışı

İcra takibinde haczedilen malların paraya çevrilmesi, alacağın tahsili için satış yoluyla gerçekleştirilir. Satış, kural olarak açık artırma ile yapılır; taşınır ve taşınmaz mallar için ayrı usuller öngörülmüştür (İİK m.106 vd.).

Alacaklı veya borçlu, haczden itibaren kanunda öngörülen süreler içinde satış talebinde bulunabilir.

Açık Artırma ve İhale

Satış, ilan edilen gün ve yerde açık artırma ile yapılır ve mal, en yüksek teklifi veren kişiye ihale edilir. Günümüzde satışlar büyük ölçüde elektronik ortamda da yürütülmektedir. İhale bedeli, kanunda belirlenen oran ve koşullara göre belirlenir.

İhale alıcısı, bedeli süresinde ödemekle yükümlüdür; aksi hâlde sorumluluğu doğar.

İhalenin Feshi

Satış işlemlerinde veya ihalede hukuka aykırılık bulunması hâlinde, ilgililer süresi içinde ihalenin feshini icra mahkemesinden isteyebilir (İİK m.134). Fesih sebepleri ve süreleri sıkı kurallara bağlıdır.

İhalenin feshi talebinin haksız çıkması hâlinde, talep eden aleyhine para cezası gündeme gelebilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İhalenin feshi istemi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.134 uyarınca şikâyet yoluyla icra mahkemesine yöneltilir ve ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde ileri sürülmelidir. Yetkili mahkeme, satışı yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesidir. Talepte bulunabilecek kişiler sınırlı olarak sayılmıştır: satış isteyen alacaklı, borçlu, haczedilen malın resmî sicilinde kayıtlı ilgililer, sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye katılanlar. Bu kişilerin yurt içinde bir adres göstermesi de aranır; sayılanlar dışındakilerin talebi dosya üzerinden ve kesin olarak reddedilir.

Satış ilanı tebliğ edilmemişse ya da satılan malın esaslı vasıflarındaki hataya veya ihaledeki fesada sonradan vâkıf olunmuşsa, şikâyet süresi öğrenme tarihinden başlar. Ancak bu süre, ihalenin yapıldığına ilişkin kararın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren bir yılı geçemez. İhalenin feshine ilişkin şikâyet görevsiz veya yetkisiz bir mahkemeye yapılırsa, o mahkeme evrak üzerinde inceleme yaparak en geç on gün içinde karar verir ve dosyayı resen görevli veya yetkili icra mahkemesine gönderir; bu kararlar kesindir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En sık karşılaşılan hata, yedi günlük şikâyet süresinin kaçırılmasıdır. İlgililerin, ihale gününe kadar gerçekleşen işlemlerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü vâkıf oldukları kabul edilir; bu nedenle önceki aşamalara ilişkin itirazların ihale sonrasına bırakılması sonuç doğurmaz. İkinci sık hata, şikâyette bulunanın yolsuzluk nedeniyle kendi menfaatinin zarar gördüğünü ortaya koyamamasıdır; Kanun bu ispat yükünü açıkça şikâyetçiye yüklemiştir. Soyut usulsüzlük iddiaları, somut bir menfaat ihlaliyle ilişkilendirilmediğinde talebin reddine yol açar. Fesih sebeplerinin dilekçede açıkça sayılmaması ve sonradan genişletilmeye çalışılması da talebin reddiyle sonuçlanır.

Kanunda sayılan ilgililer dışındaki kişilerce yapılan fesih taleplerinde nispi harcın yarısının peşin yatırılması ve ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat gösterilmesi zorunludur; eksiklik hâlinde mahkeme iki haftalık kesin süre verir, gereği yerine getirilmezse talep reddedilir. Talebin esastan reddi hâlinde ise şikâyetçi, feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm edilir. Alacaklı yönünden ise satış isteme süresinin kaçırılması haczin düşmesine yol açar; ihale alıcısının bedeli süresinde yatırmaması da yeniden satış ve farktan sorumluluk sonucunu doğurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Haczedilen mal ne zaman satılır?

Alacaklı veya borçlu, haczden itibaren kanunda öngörülen süreler içinde satış talebinde bulunduğunda satış süreci başlar.

İhale nasıl yapılır?

Satış, ilan edilen gün ve yerde açık artırma ile yapılır; mal en yüksek teklifi verene ihale edilir ve satışlar elektronik ortamda da yürütülebilir.

İhalenin feshi nasıl istenir?

Satış veya ihalede hukuka aykırılık varsa, ilgililer süresi içinde icra mahkemesinden ihalenin feshini isteyebilir.