Cayma Hakkı Süresi ve Kullanımı

Cayma Hakkı ve Süre

Tüketici, mesafeli sözleşmelerde malı teslim aldığı, hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren on dört gün içinde cayma hakkını kullanabilir (6502 sayılı Kanun m.48, iş yeri dışı için m.47).

Cayma için gerekçe gösterilmesi gerekmez ve tüketiciden cezai şart istenemez. Satıcı cayma hakkı konusunda bilgilendirmezse, cayma süresi uzar.

İade ve Masraflar

Cayma hâlinde tüketici malı iade eder; satıcı da teslim aldığı tüm ödemeleri, cayma bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren belirli süre içinde iade eder. Malın iade masrafı, koşullara göre taraflar arasında paylaşılır.

Tüketicinin malı olağan biçimde inceleme dışında kullanmasından doğan değer kaybından sorumlu tutulabileceği hâller mevzuatta düzenlenmiştir.

Cayma Hakkının İstisnaları

Bazı mal ve hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz: kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan mallar, ambalajı açılmış hijyenik ürünler ve elektronik olarak anında ifa edilen bazı hizmetler bunlara örnektir.

İstisna kapsamındaki işlemlerde tüketicinin bu konuda açıkça bilgilendirilmesi gerekir; aksi hâlde cayma hakkı doğabilir.

Cayma Bildiriminin Şekli ve İspatı

Cayma hakkının kullanıldığına ilişkin bildirimin, süre dolmadan satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir; bildirimin bu tarihten sonra karşı tarafa ulaşması hakkın geçerli biçimde kullanıldığı sonucunu değiştirmez. Bildirim yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla yapılabilir. Satıcı internet sitesi üzerinden cayma imkânı sunuyorsa, tüketiciye talebin kendisine ulaştığına dair teyit bilgisini gecikmeksizin iletmelidir. Bu nedenle gönderim tarihinin belgelenmesi büyük önem taşır. Bildirimin sözleşmede gösterilen adres veya iletişim kanalı dışında yapılması tek başına geçersizlik sonucu doğurmaz; önemli olan bildirimin karşı tarafa ulaşabilir nitelikte olmasıdır.

İspat yükü bakımından ikili bir ayrım vardır. Cayma hakkının süresi içinde kullanıldığını ispat yükümlülüğü tüketiciye aittir; buna karşılık ön bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirildiğini, teslimin ya da ifanın gerçekleştiğini ispat yükümlülüğü satıcı veya sağlayıcıdadır. Bu nedenle iadeli taahhütlü posta, noter ihtarnamesi ya da tarihi doğrulanabilir elektronik yazışmalar tercih edilmelidir. Yalnızca ekran görüntüsüne dayanan bildirimler, itiraz hâlinde zayıf bir delil oluşturabilir. Satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmediği hâllerde cayma süresinin uzayacak olması da bu ispat kuralının doğal sonucudur. Bilgilendirme formu bu nedenle dosyaya sunulmalıdır.

Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi

Cayma hakkından doğan uyuşmazlıklarda, değeri kanunda öngörülen parasal sınırın altında kalan başvurular tüketici hakem heyetine yapılır. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemesi görevlidir; tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde davalara asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar (6502 sayılı Kanun m.73). Yetki bakımından davalının yerleşim yeri mahkemesi yanında tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olduğundan, tüketici bulunduğu yerde başvurabilir. Hakem heyetine yapılan başvurularda uyuşmazlık konusu bedelin belgelerle ortaya konması, sipariş kaydının ve cayma bildiriminin eklenmesi gerekir; eksik başvurular sonuçsuz kalır.

Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6502 sayılı Kanun m.73/A). Ancak tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ile hakem heyeti kararlarına yapılacak itirazlar bu şartın dışındadır. Hakem heyeti kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde kararı veren heyetin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesin niteliktedir. Hakem heyeti kararlarının icrası bakımından ayrı bir yol izlendiğinden, kesinleşme ve tebliğ tarihlerinin kaydedilmesi gerekir. Bu tarihler itiraz süresini de belirler.

Sıkça Sorulan Sorular

İnternetten aldığım ürünü iade edebilir miyim?

Evet. Malı teslim aldığınız tarihten itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir ve iade edebilirsiniz.

Cayma için ceza öder miyim?

Hayır. Cayma hakkının kullanılmasında gerekçe gösterilmesi gerekmez ve tüketiciden cezai şart istenemez.

Her üründe cayma hakkı var mı?

Hayır. Kişiye özel, çabuk bozulan veya ambalajı açılmış hijyenik ürünler gibi bazı işlemlerde cayma hakkı kullanılamaz.