Kira Bedelinde Tevdi Mahalli Tayini

Tevdi Mahalli Nedir?

Alacaklının ödemeyi kabulden kaçınması (alacaklı temerrüdü) hâlinde borçlu, hâkimin belirleyeceği yere borç konusunu tevdi ederek borcundan kurtulabilir (TBK m.107 vd.).

Kira ilişkisinde kiraya veren bedeli almaktan kaçınırsa, kiracı bu yola başvurarak temerrüde düşmekten ve tahliye riskinden korunur.

Tayin ve Ödeme Süreci

Kiracı, kiralananın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden tevdi mahalli tayinini talep eder. Mahkeme genellikle bir banka hesabını tevdi yeri olarak belirler.

Kiracı, her ay kira bedelini belirlenen yere yatırarak ödemesini belgelemiş olur; bu ödemeler ifa yerine geçer ve kiraya verene bildirilir.

Ödemenin İspatı ve Sonuçları

Tevdi yoluyla yapılan ödemeler, kiraya verenin daha sonra kira alacağı veya tahliye iddiasında bulunmasını engeller; kiracı temerrüde düşmemiş sayılır.

Tevdi mahalli tayini olmadan yapılan gelişigüzel ödemeler ispat sorunları doğurabilir; bu nedenle usulüne uygun tevdi, kiracının hukuki güvenliğini sağlar.

Tevdi Edilen Bedelin Geri Alınması ve Sürecin Sona Ermesi

Tevdi, borcu her hâlde kesin biçimde sona erdiren bir işlem değildir. Türk Borçlar Kanunu'nun 109. maddesine göre alacaklı tevdi edilen şeyi kabul ettiğini açıklamış veya tevdi bir rehnin ortadan kaldırılması sonucunu doğurmuş olmadıkça borçlu, tevdi ettiği şeyi geri alabilir. Tevdi edilen şey geri alındığı anda alacak, bütün yan haklarıyla birlikte varlığını sürdürür. Kira ilişkisinde bu kural, tevdi ettiği bedeli sonradan çeken kiracının ödeme yapmamış duruma düşeceği ve temerrüt riskiyle yeniden karşılaşacağı anlamına gelir.

Tevdi uygulaması, alacaklı temerrüdünün ortadan kalkmasıyla sona erer. Kiraya verenin belirlenen yerden bedeli çekmesi, tarafların yeni bir ödeme yeri veya hesap üzerinde anlaşması ya da kira ilişkisinin sona ermesi hâlinde ayrıca tevdiye devam edilmesine gerek kalmaz. Tevdi mahalli tayini talebi çekişmesiz yargı işi niteliğinde kabul edilir; bu dosyada kira bedelinin miktarı veya alacağın varlığı esasa ilişkin biçimde çözülmez. Taraflar arasında bedelin miktarına ilişkin bir uyuşmazlık varsa bunun ayrı bir davanın konusunu oluşturacağı gözden kaçırılmamalıdır.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Uygulamadaki ilk hata, alacaklı temerrüdünün koşulları gerçekleşmeden doğrudan tevdi yoluna gidilmesidir. Kiraya veren sözleşmede bir banka hesabı göstermişse ya da ödemeyi kabulden kaçındığı ortaya konulamıyorsa, tevdi talebinin dayanağı tartışmalı hâle gelir. İkinci sık hata, ödemenin eksik ya da gecikmeli yatırılmasıdır; tevdi kararı alınmış olması, kira bedelinin sözleşmede kararlaştırılan tarihte ve tam olarak yatırılması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bu iki nokta, sonradan açılacak tahliye davalarında kiracı aleyhine sonuç doğurabilecek niteliktedir. Bu nedenle başvurudan önce kiraya verenin ödemeyi kabul etmediğinin ihtarname, banka kayıtları veya yazışmalarla ortaya konulması beklenir.

Üçüncü hata, ödemelerin izlenebilir biçimde belgelenmemesidir. Her ödemede hangi aya ait kira bedelinin yatırıldığının açıklama kısmında gösterilmesi, sonradan hangi dönemin ödendiği tartışmasını önler. Tevdi kararının ve yatırma belgelerinin kiraya verene bildirilmesi de ihmal edilmemelidir. Kira bedelinin artırılmasına ilişkin uyuşmazlıklarda, tartışmasız kısmın düzenli olarak tevdi edilip farkın ayrıca değerlendirilmesi tercih edilen bir yoldur. Tevdi kararının her ay yeniden alınması gerekmez; ancak ödemelerin kesintisiz sürdürülmesi ve belgelerin dosyada saklanması önem taşır. Belgelerin düzenli tutulması, ilerleyen dönemde açılacak bir davada ifanın ispatını kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev sahibi kirayı almıyorsa ne yapmalıyım?

Sulh hukuk mahkemesinden tevdi mahalli tayini isteyip kira bedelini belirlenen yere yatırabilirsiniz; böylece ödeme geçerli sayılır.

Tevdi ödemesi temerrütten korur mu?

Evet. Usulüne uygun tevdi ile kiracı temerrüde düşmüş sayılmaz ve kira ödememe nedeniyle tahliye riskinden korunur.

Tevdi mahallini nereden isterim?

Kiralananın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden tevdi mahalli tayini talep edilir; mahkeme genellikle bir banka hesabı belirler.