Kira Güvence (Depozito) Bedelinin Sınırı

Güvence Bedelinin Üst Sınırı

Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli olarak en çok üç aylık kira bedeli tutarında değer istenebilir (TBK m.342). Bunun üzerindeki talepler kiracıyı bağlamaz.

Güvence, kiracının sözleşmeden doğan borçlarına karşılık teminattır; kira ilişkisi sona erdiğinde ve borç kalmadığında iade edilir.

Paranın veya Kıymetli Evrakın Yatırılması

Güvence para olarak verilmişse, kiracının onayı olmadan çekilmemek üzere bir bankada vadeli hesaba yatırılır. Kıymetli evrak olarak verilmişse banka, kiraya verenin onayı olmadan bunları kiracıya geri veremez (TBK m.342/2).

Banka güvenceyi, ancak iki tarafın rızası ya da kesinleşmiş icra takibi veya mahkeme kararı üzerine ödeyebilir.

Güvencenin İadesi

Kira sözleşmesinin sona ermesinden sonra kiraya veren, kiracıya karşı kira ilişkisiyle ilgili bir dava veya icra takibi açtığını belirli sürede bildirmezse, banka güvenceyi kiracıya iade eder (TBK m.342/3).

Kiralanana verilen zarar ve ödenmemiş kira gibi kalemler güvenceden karşılanabilir; bakiye kiracıya döner. İade uyuşmazlıklarında tutanak ve kayıtlar belirleyicidir.

Dava Şartı Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme

Güvence bedelinin iadesine ilişkin talepler kira ilişkisinden kaynaklandığından, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (HUAK m.18/B). Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen belge, tarafların uzlaştığı iade tutarını ve ödeme tarihini gösterir. Başvuruda taraf ve iletişim bilgilerinin doğru verilmesi süreci hızlandırır; arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder.

Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenir. Dava yoluna gidilmesi hâlinde görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4); yetki bakımından taşınmazın bulunduğu yer ile davalının yerleşim yeri mahkemesi arasında seçim yapılabilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (HUAK m.18/A). Banka kayıtları, tutarın ve tarihin ispatında belirleyicidir. Görüşmelerde ileri sürülen beyanlar sonraki davada delil olarak kullanılamaz.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hata, güvencenin elden ve belgesiz alınmasıdır. Ödemenin banka aracılığıyla ve açıklaması yazılarak yapılması, sonradan miktarın tartışılmasını önler. Bir diğer hata, sözleşmede güvencenin niteliğinin ve hangi borçlara karşılık verildiğinin gösterilmemesidir; peşin ödenen kira ile güvencenin birbirine karıştırılması ciddi uyuşmazlıklara yol açar. Güvence kıymetli evrakla verilmişse, bunun bankaya tevdi edildiğine ilişkin belgenin saklanması gerekir; bu belge iade aşamasının anahtarıdır. Ödeme belgesinde güvence ibaresinin yer alması, sonraki tartışmaları büyük ölçüde önler.

Taşınmazın tesliminde ve tahliyesinde tutanak düzenlenmemesi de tipik bir eksikliktir. Sayaç endeksleri, demirbaş listesi ve fotoğraflarla desteklenen tutanak, zarar iddialarının değerlendirilmesinde belirleyici olur. Tahliye tarihinin bildirilmemesi de sık rastlanır; anahtar teslimi tutanakla ya da noter aracılığıyla belgelendirilmezse kira borcunun hangi tarihe kadar sürdüğü tartışılır. Son olarak talebin muhatabının, yani kiraya verenin mi bankanın mı hedef alınacağının doğru belirlenmesi gerekir. İade talebinin yazılı olarak iletilmesi temerrüt tarihini belirler; bu tarih faiz hesabı bakımından önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Depozito en fazla ne kadar olabilir?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli en çok üç aylık kira tutarı kadar istenebilir.

Depozito nereye yatırılır?

Para olarak verilen güvence, kiracının onayı olmadan çekilemeyecek şekilde bir bankada vadeli hesaba yatırılır.

Depozitomu ne zaman geri alırım?

Kira sona erdikten sonra kiraya veren belirli sürede dava/takip açtığını bildirmezse banka güvenceyi iade eder; borç ve zarar mahsup edilir.