Kira Sözleşmesinde Kefilin Sorumluluğu

Kira Sözleşmesinde Kefalet

Kira sözleşmelerinde, kiracının borçlarını güvence altına almak için kefil gösterilmesi yaygındır. Kefalet, kefilin kiracının kira ve diğer borçlarından sorumlu olmasını sağlayan bir teminat sözleşmesidir (TBK m.581 vd.).

Kefaletin geçerliliği, kanunda öngörülen sıkı şekil koşullarına bağlıdır.

Geçerlilik Koşulları

Kefalet sözleşmesinin yazılı yapılması; kefilin sorumlu olacağı azami miktarın, kefalet tarihinin ve müteselsil kefil olunuyorsa bu hususun kefil tarafından el yazısıyla belirtilmesi gerekir (TBK m.583). Bu koşullara uyulmaması kefaleti geçersiz kılar.

Evli kişilerde, kefil olabilmek için kural olarak eşin yazılı rızası da aranır (TBK m.584).

Kefilin Sorumluluğunun Kapsamı

Kefil, sözleşmede belirlenen azami tutarla ve süreyle sınırlı olarak sorumludur. Kira sözleşmesinin kanunen uzaması hâlinde kefilin sorumluluğunun devam edip etmeyeceği, kefalet sözleşmesinin içeriğine göre değerlendirilir.

Bu nedenle kefalet metninin kapsam ve süresinin açıkça düzenlenmesi önemlidir.

Adi Kefalet ile Müteselsil Kefalet Arasındaki Fark

Kefaletin türü, alacaklının kefile ne zaman başvurabileceğini belirler. Adi kefalette alacaklı, kural olarak önce asıl borçluya başvurmak ve onun aleyhindeki takibin sonuçsuz kalmasını beklemek zorundadır (TBK m.585). Bu kural kefile tartışma defini sağlar ve sorumluluğu ikincil hâle getirir. Sözleşmede kefaletin türü açıkça gösterilmemişse kefalet adi kefalet olarak kabul edilir; müteselsil sorumluluk ancak açık bir irade beyanıyla doğar. Adi kefalette kefil, alacaklının önce rehinli malı paraya çevirmesini de isteyebilir; bu def'i, kefilin korunmasına hizmet eden kurallardandır. Kefaletin türü sözleşme metninden açıkça anlaşılmalıdır.

Müteselsil kefalette ise alacaklı, asıl borçluyu takip etmeden ve rehinleri paraya çevirmeden doğrudan kefile başvurabilir. Bunun için borçlunun borcunu ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da borçlunun açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde bulunması yeterlidir (TBK m.586). Müteselsil kefil olunduğu, kefil tarafından el yazısıyla belirtilmesi gereken hususlardandır. Kira sözleşmesinin altında yalnızca ad ve imza bulunması, kefilin müteselsil sorumluluğu kabul ettiği anlamına gelmez. El yazısıyla belirtilmesi gereken unsurlardan birinin eksikliği kefaleti geçersiz kıldığından, matbu formlar üzerinden hazırlanan kefalet metinlerinde bu noktalara özellikle dikkat edilmelidir.

Kefaletin Sona Ermesi

Kefalet, süresiz olarak kararlaştırılsa dahi sonsuza kadar sürmez. Gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yıl geçmekle kendiliğinden ortadan kalkar. Kefalet, bu süre dolmadan önce ve kanunda gösterilen en erken tarihten sonra, kefil tarafından yazılı biçimde verilecek bir beyanla yeni bir dönem için uzatılabilir (TBK m.598). Uzatma yapılmazsa kefilin sorumluluğu, süre dolduktan sonra doğan borçlar bakımından devam etmez. Belirli süreli kefalette süre dolduğunda kefilin sorumluluğu, süre içinde doğmuş borçlarla sınırlı kalır; bu tarihten sonraki kira dönemlerine ilişkin borçlar kapsam dışında kalır.

Kefalet ayrıca asıl borcun sona ermesiyle biter; borç ödendiğinde kefilin sorumluluğu da ortadan kalkar (TBK m.598). Kiraya verenin, kefilin sorumluluğunu ağırlaştıran değişikliklere kefilin yazılı onayı olmaksızın gitmesi de sonuç doğurur; kira bedelinin sözleşmeyle önemli ölçüde artırılması gibi durumlarda kefilin bu artıştan sorumlu tutulup tutulmayacağı ayrıca tartışılır. Kefile başvurulmadan önce kefalet metninin, azami tutar ve süre kayıtlarıyla birlikte dikkatle incelenmesi gerekir. Kefile karşı takip başlatılmadan önce, azami tutarın aşılıp aşılmadığının ve kefaletin geçerlilik süresinin dolup dolmadığının kontrol edilmesi, sonradan doğacak itirazları önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Kira kefaleti hangi şekilde yapılır?

Yazılı yapılmalı; azami miktar, tarih ve müteselsil kefalet ibaresi kefil tarafından el yazısıyla belirtilmelidir.

Kefil olmak için eşin rızası gerekir mi?

Evli kişilerde kefil olabilmek için kural olarak eşin yazılı rızası aranır.

Kefil ne kadar sorumludur?

Kefil, sözleşmede belirlenen azami tutar ve süreyle sınırlı olarak sorumludur.