İcra Takibinde Faiz ve Ferilerinin Hesabı

Takip Talebinde Faizin Gösterilmesi

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.58, takip talebinde alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının, faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün gösterilmesini zorunlu kılar. Bu unsurların eksikliği takibin sıhhatini etkileyebilir.

Faizin başlangıç tarihi, sözleşmeye, temerrüde veya kanuna göre belirlenir. Alacaklının faiz oranını ve türünü açıkça belirtmesi, borçlunun itiraz hakkını kullanabilmesi bakımından da önemlidir.

İşlemiş ve İşleyecek Faiz Ayrımı

Takip talebinde alacak, asıl alacak ile takip tarihine kadar işlemiş faizin toplamı olarak gösterilir. İşlemiş faiz, alacağın muaccel olduğu ya da temerrüdün başladığı tarihten takip tarihine kadar hesaplanan faizdir.

Takip tarihinden sonrası için ise asıl alacağa işleyecek faiz talep edilir. İşlemiş faize takip tarihinden itibaren tekrar faiz yürütülmesi, faize faiz yasağı çerçevesinde sınırlıdır.

Faiz Türü ve Oranının Belirlenmesi

Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmamışsa, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanır. Adi işlerde kanuni faiz ve temerrüt faizi bu Kanuna göre belirlenir.

Ticari işlerde temerrüt faizi bakımından, 3095 sayılı Kanun m.2 uyarınca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı avans faiz oranı esas alınabilir. Doğru faiz türünün seçilmesi, alacağın eksiksiz tahsili için belirleyicidir.

Ödeme Emrine İtiraz ve Şikâyet Yolu

Faiz ve ferilerine ilişkin uyuşmazlıklarda borçlunun ilk imkânı ödeme emrine itirazdır. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itirazını bildirebilir (İcra ve İflas Kanunu m.62). Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun, itiraz ettiği kısmın cihetini ve miktarını açıkça göstermesi gerekir; aksi hâlde itiraz yapılmamış sayılır. Bu nedenle yalnızca faiz oranına, faiz türüne veya faizin başlangıç tarihine yönelik bir itirazın dilekçede ayrıca ve açıkça belirtilmesi zorunludur. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur.

İtiraz yolu, alacağın esasına yönelik uyuşmazlıklar için öngörülmüştür. Buna karşılık icra dairesinin yaptığı işlemin kanuna aykırı olması veya olaya uygun bulunmaması hâlinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir. Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m.16). Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ise her zaman şikâyette bulunulabilir. Kamu düzenine aykırılık oluşturan hesaplama işlemleri bakımından şikâyetin süreye bağlı olmadığı kabul edilir; bu ayrım, faiz hesabına yönelik itirazın hangi yolla ileri sürüleceğini belirler.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, takip talebinde faizin başlangıç tarihinin hiç gösterilmemesi ya da dayanağı olmayan bir tarihin yazılmasıdır. Temerrüt faizi istenirken borçlunun ne zaman temerrüde düştüğünün ihtarname veya sözleşme hükmüyle ortaya konmaması, istenen faizin dayanaksız kalmasına yol açar. Bir diğer hata, işin niteliği yanlış değerlendirilerek adi işlerde ticari işlere özgü faiz oranının talep edilmesidir. Sözleşmede geçerli bir faiz oranı kararlaştırılmışken takipte kanuni faiz gösterilmesi de alacaklı aleyhine sonuç doğurur. Sözleşmede kararlaştırılan oranın kanunda öngörülen üst sınırı aşıp aşmadığının denetlenmemesi de ayrı bir eksikliktir.

Hesaplama aşamasında sık rastlanan bir yanlışlık, işlemiş faizin asıl alacağa eklenerek toplam tutar üzerinden yeniden faiz yürütülmesidir. Faize faiz yürütülmesi kural olarak yasaktır; ticari ödünç ve cari hesap bakımından Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen sınırlı istisna saklıdır. Ayrıca yargılama giderleri, harçlar ve vekâlet ücreti gibi ferilerin asıl alacakla birleştirilerek bunlara da faiz yürütülmesi tartışmaya açıktır. İtirazın iptali veya itirazın kaldırılması aşamasında faiz talebinin ayrıca yinelenmemesi, ilamın icrasında faiz istenememesi sonucunu doğurabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Takip talebinde faiz nasıl gösterilir?

2004 sayılı İİK m.58 uyarınca faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün açıkça belirtilmelidir.

İşlemiş faiz nedir?

Alacağın muaccel olduğu veya temerrüdün başladığı tarihten takip tarihine kadar hesaplanan faizdir; asıl alacakla birlikte takip talebinde toplam olarak gösterilir.

Ticari işlerde hangi faiz uygulanır?

3095 sayılı Kanun m.2 uyarınca ticari işlerde temerrüt faizi olarak Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı avans faiz oranı esas alınabilir.