Ceza Hukukunda Güvenlik Tedbirleri

Güvenlik Tedbiri Nedir?

Güvenlik tedbirleri, kusura değil tehlikeliliğe dayanan ve esas olarak toplumun korunmasını amaçlayan yaptırımlardır. Ceza ile birlikte veya bazı hâllerde ceza yerine uygulanabilir.

Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma

Kasten işlenen bir suçtan mahkûmiyet, kişinin belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına yol açabilir. Kamu görevi üstlenme, velayet ve belirli meslekleri icra gibi haklar bu kapsamda geçici olarak kısıtlanabilir; seçme ve seçilme ehliyetine ilişkin hak yoksunluğu ise Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiğinden uygulanmaz (TCK m.53).

Müsadere

Suçun işlenmesinde kullanılan veya suçtan elde edilen eşya ve kazançların müsaderesine karar verilebilir. Eşya müsaderesi ve kazanç müsaderesi, suçun maddi sonuçlarının ortadan kaldırılmasına hizmet eder.

Özel Gruplara Yönelik Tedbirler

Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri, çocuklara özgü tedbirler ve tüzel kişiler hakkında uygulanabilecek güvenlik tedbirleri kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Bu tedbirler, kişinin durumuna uygun koruma ve denetim sağlar.

Hukuki Destek

Güvenlik tedbirleri, mahkûmiyetin sonuçlarını uzun süre etkileyebilir. Bu tedbirlere ilişkin değerlendirme ve itirazlarda hukuki destek alabilirsiniz.

Güvenlik Tedbirlerine İtiraz ve Kanun Yolları

Güvenlik tedbirine hükümle birlikte karar verilmişse, tedbir hükmün bir parçası sayılır ve hükme karşı öngörülen istinaf ya da temyiz yoluna başvurularak denetlettirilir. Buna karşılık müsadere, hak yoksunluğunun kapsamı veya infaz aşamasında ortaya çıkan tedbirlere ilişkin olarak ayrıca verilen kararlar, kural olarak itiraz kanun yoluna tabidir. Ceza Muhakemesi Kanunu m.268, hâkim veya mahkeme kararına karşı itirazın, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde yapılacağını düzenler.

İtiraz, kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır. Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir. İnceleme mercileri aynı maddenin üçüncü fıkrasında ayrıntılı biçimde gösterilmiştir. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, hükümde yer alan hak yoksunluklarının süre ve kapsamının gözden kaçırılmasıdır; bu nedenle gerekçeli kararın tebliğinden itibaren tedbir bölümünün ayrıca incelenmesi yerinde olur.

Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi

Mahkûmiyetin sonuçları, ceza infaz edildikten sonra da devam edebilir. Adli Sicil Kanunu m.13/A, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebileceğini düzenler. Bunun için, Türk Ceza Kanunu m.53'ün beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla, mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık sürenin geçmesi ve kişinin bu sürede yeni bir suç işlememiş olması aranır.

Talep, hükümlü veya vekili tarafından yapılır; karar verecek merci, hükmü veren mahkeme ya da hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemedir. Mahkeme kararını dosya üzerinden verebileceği gibi Cumhuriyet savcısını ve hükümlüyü dinleyerek de verebilir. Karara karşı, hükümle ilgili olarak Ceza Muhakemesi Kanununda öngörülen kanun yoluna başvurulabilir. Kesinleşen karar adli sicil arşivine kaydedilir ve Kanun m.12 uyarınca arşiv kaydının silinmesi bakımından da sonuç doğurur. Bu yola başvurulması nedeniyle oluşan bütün masraflar hükümlü tarafından karşılanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza hukukunda güvenlik tedbiri nedir?

Güvenlik tedbirleri, failin kusuruna değil tehlikeliliğine dayanan; toplumu korumayı ve yeniden suç işlenmesini önlemeyi amaçlayan yaptırımlardır. Ceza ile birlikte veya bazı hâllerde ceza yerine uygulanabilir. Güvenlik tedbirleri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.53 ile m.60 arasında düzenlenmiştir; hak yoksunlukları, müsadere ile akıl hastaları, çocuklar ve tüzel kişilere özgü tedbirler bu kapsamdadır.

Mahkûmiyet hangi hak yoksunluklarına yol açar?

Kasten işlenen bir suçtan hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde kişi; kamu görevi üstlenmekten, seçme ve seçilme haklarından, vesayet ve kayyımlık görevlerinden ve belirli bir meslek veya sanatı icra etmekten yoksun bırakılabilir. Bu hak yoksunlukları Türk Ceza Kanunu m.53'te düzenlenmiştir ve kural olarak cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürer.

Müsadere nedir ve nelere uygulanır?

Müsadere, suçta kullanılan veya suçtan elde edilen değerlerin mülkiyetinin devlete geçirilmesidir. Türk Ceza Kanunu m.54 eşya müsaderesini, m.55 ise kazanç müsaderesini düzenler. İyiniyetli üçüncü kişilere ait eşya kural olarak müsadere edilmez; kazanç müsaderesinde eşyanın yerine geçen değerler de kapsama girer.