Faydalı Modelde Araştırma Raporu

Faydalı Modelde İnceleme Yapılmaması

6769 sayılı SMK m.142 ve devamı, faydalı model başvurularında patentteki gibi esaslı bir inceleme yapılmayacağını öngörür. Bunun yerine tekniğin bilinen durumuna ilişkin bir araştırma raporu düzenlenir.

Bu yaklaşım, faydalı model korumasını daha hızlı elde edilebilir kılar. Ancak inceleme yapılmaması, tescilin sağlamlığı bakımından sonraki hükümsüzlük iddialarına açık bir zemin bırakır.

Araştırma Raporu ve Üçüncü Kişi Görüşleri

Araştırma raporu, başvuru konusu buluşun yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını değerlendirmeye esas oluşturacak tekniğin bilinen durumu belgelerini içerir. Rapor yayımlanır ve üçüncü kişilerin görüş sunmasına imkân tanınır.

SMK m.143 çerçevesinde üçüncü kişiler, başvurunun koruma şartlarını taşımadığına ilişkin görüşlerini sunabilir. Bu görüşler değerlendirme sürecinde dikkate alınır.

Yenilik, Sanayiye Uygulanabilirlik ve Patentten Farkı

Faydalı model korumasında buluşun yeni olması ve sanayiye uygulanabilir olması aranır. Patentten en önemli farkı, buluş basamağı (tekniğin bilinen durumunun aşılması) şartının aranmamasıdır.

Bu nedenle küçük ve pratik teknik geliştirmeler patentle korunamasa da faydalı modelle korunabilir. Ancak usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler ile kimyasal ve biyolojik maddeler gibi bazı konular faydalı model korumasının dışında bırakılmıştır.

Süreçteki Süreler ve Koruma Süresi

Başvuru sahibi, şeklî şartlar yönünden eksiklik bulunmadığının ya da eksikliklerin giderildiğinin bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ücretini ödeyerek araştırma talebinde bulunur; aksi hâlde başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK m.143). Şeklî şartlara uygun olmadığı anlaşılan başvurularda, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde eksikliğin giderilmesi istenir; bu süreye uyulmaması hâlinde başvuru reddedilir. Araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde başvuru sahibi rapor içeriğine itiraz edebilir, üçüncü kişiler görüş bildirebilir. Süre kaçırıldığında yeniden başvuru yapılması gerekebilir.

Kurum, faydalı modelin verilebilmesi için değişiklik yapılmasını gerekli görürse, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde bunların yapılmasını ister. Koruma süresi ise başvuru tarihinden başlamak üzere on yıldır ve uzatılamaz (SMK m.101). Yıllık ücretlerin vadesinde ödenmemesi hakkın sona ermesine yol açar; ücretlerin ödenmesinde kanunda öngörülen ek süre imkânından da yararlanılabilir. Başvuru tarihinin rüçhan hakkı bakımından da esas alındığı gözetilerek, süre takibinin dosya bazında düzenli yapılması gerekir. Bu takip, hakkın idari nedenlerle yitirilmesini önler.

Hükümsüzlük Davası ve Görevli Mahkeme

Faydalı model verildikten sonra Kurum nezdinde itiraz usulü işletilemez; yalnızca mahkemeden hükümsüzlük talep edilebilir (SMK m.143). Hükümsüzlük davası, koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicilde faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır (SMK m.144). Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları ya da ilgili kamu kurum ve kuruluşları hükümsüzlük isteyebilir. Hükümsüzlük sebepleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır ve kısmi hükümsüzlük de mümkündür. Dava açılmadan önce hükümsüzlük sebeplerinin belgelerle desteklenmesi gerekir; aksi hâlde yargılama uzar.

Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkeme kurulmamış yerlerde davaya, görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakar (SMK m.156). Sicilde hak sahibi görünen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca tebligat yapılır. Dava sonunda verilen hükümsüzlük kararı herkese karşı sonuç doğurur ve kesinleştiğinde sicile işlenir. Araştırma raporundaki tekniğin bilinen durumu belgeleri ile rapora karşı sunulan görüşler, sonraki hükümsüzlük tartışmalarının temel dayanağını oluşturur. Karara karşı kanun yoluna başvurulması kesinleşmeyi geciktirir; bu süreçte tescil kaydı geçerliliğini korur.

Sıkça Sorulan Sorular

Faydalı modelde inceleme yapılır mı?

Hayır; SMK m.142 ve devamı uyarınca esaslı inceleme yerine tekniğin bilinen durumuna ilişkin araştırma raporu düzenlenir.

Faydalı modelin patentten farkı nedir?

Faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik aranır, ancak patentten farklı olarak buluş basamağı şartı aranmaz.

Üçüncü kişiler sürece katılabilir mi?

Evet; araştırma raporunun yayımlanmasının ardından üçüncü kişiler koruma şartlarına ilişkin görüş sunabilir.