Marka ve Patentte Rüçhan Hakkı

Rüçhan Hakkı Nedir?

Rüçhan hakkı, bir başvuru sahibinin ilk başvuru tarihini, sonradan yapılan başvurular bakımından öncelik tarihi olarak ileri sürebilmesini sağlar. Böylece ilk başvuru ile sonraki başvuru arasında yapılan üçüncü kişi başvuruları hak sahibinin önüne geçemez.

Başvuru ve Sergi Rüçhanı

İki tür rüçhan hakkı vardır: yurt dışında yapılan ilk başvuruya dayanan başvuru rüçhanı ile tanınmış bir sergide teşhir edilen ürüne dayanan sergi rüçhanı. Her ikisi de süresi içinde ve belgeyle talep edilmelidir.

Rüçhan Süreleri

Rüçhan süresi marka ve tasarımda altı ay, patent ve faydalı modelde on iki aydır. Bu süre içinde başvuru yapılmalı ve rüçhanı kanıtlayan belgeler süresinde Kuruma ibraz edilmelidir.

Neden Önemlidir?

Yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesi rüçhan tarihine göre yapılır. Bu nedenle rüçhan hakkı, ulaşmak istediğiniz pazarlarda hakkınızı rakip başvurulara karşı güvence altına alır.

Rüçhan Hakkının Talep Edilmesi ve Belgelendirilmesi

Marka başvurularında rüçhan hakkı, başvuruyla birlikte ve talep ücreti ödenerek belirtilir. Başvuru sahibi rüçhan hakkı belgesini başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde vermezse, rüçhan talebi yapılmamış sayılır (Sınai Mülkiyet Kanunu m.13). Patent ve faydalı model başvurularında ise rüçhan talebi, ücreti ödenerek başvuruyla birlikte veya başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yapılır; talebe ilişkin belgeler başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde Kuruma sunulur (SMK m.94). Ücretin süresinde ödenmemesi de talebin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur; bu nedenle ödeme belgeleri dosyada saklanmalıdır.

Tasarım başvurularında rüçhan talebi başvuruyla birlikte yapılır ve buna ilişkin belgeler başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde Kuruma sunulur; aksi hâlde talep yapılmamış sayılır (Sınai Mülkiyet Kanunu m.63). Bir başvuruda, farklı ülkelerden kaynaklanmış olmasına bakılmaksızın birden çok rüçhan hakkı da talep edilebilir. Rüçhan belgesinin ilk başvurunun yapıldığı ofisten temin edilmesi zaman aldığından, sürelerin başvuru aşamasında planlanması ve belge talebinin erken iletilmesi hak kaybını önler. Belgelerin yabancı dilde olması hâlinde, istenmesi durumunda Türkçe çevirisinin sunulması gerekebilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En sık karşılaşılan hata, rüçhan talebinin başvuru sırasında hiç belirtilmemesidir. Kanunda öngörülen usule uyulmadan sonradan rüçhan ileri sürülemez; bu durumda ilk başvuru tarihinin sağladığı öncelik kaybedilir. İkinci sık hata, rüçhanı kanıtlayan belgelerin süresi içinde Kuruma sunulmamasıdır. Üçüncü olarak, rüçhana konu ilk başvuru ile sonraki başvurunun kapsamının örtüşmemesi sorun yaratır; rüçhan yalnızca ilk başvuruda yer alan mal, hizmet veya buluş unsurları bakımından sonuç doğurur. Kapsam farklılığı hâlinde rüçhan yalnızca ortak unsurlar yönünden kabul edilir; kalan kısım başvuru tarihine göre değerlendirilir.

Sergi rüçhanında ise serginin niteliği belirleyicidir. Rüçhan hakkı, resmî veya resmî olarak tanınan sergilerde teşhir edilen ürün ya da işaretler bakımından doğar; her tanıtım etkinliği bu kapsamda değildir. Teşhirin tarihini ve konusunu gösteren belgenin sergi düzenleyicisinden alınması gerekir. Ayrıca sergi rüçhanında süre, malların sergiye konulduğu veya hizmetin teşhir edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar (Sınai Mülkiyet Kanunu m.12 ve m.93); bu tarihin yanlış hesaplanması süresi geçmiş talebe yol açar. Sergi belgesinin, ürünün teşhir edildiğini ve teşhirin kapsamını açıkça göstermesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rüçhan hakkı nedir?

Rüçhan hakkı, başvuru sahibinin ilk başvuru tarihini sonraki başvurular bakımından öncelik tarihi olarak ileri sürebilmesini sağlar. Böylece iki tarih arasında üçüncü kişilerce yapılan başvurular hak sahibinin önüne geçemez. Yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesi de rüçhan tarihine göre yapıldığından, bu hak hedeflenen pazarlarda önceliğin korunmasını sağlar.

Rüçhan hakkı süresi ne kadardır?

Rüçhan süresi markada ve tasarımda altı ay, patent ile faydalı modelde on iki aydır. Bu süreler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.12, m.62 ve m.93'te düzenlenmiştir. Süre içinde başvuru yapılmalı ve rüçhanı kanıtlayan belgeler süresinde Kuruma sunulmalıdır; aksi hâlde talep yapılmamış sayılır.

Sergi rüçhanı ile başvuru rüçhanı arasındaki fark nedir?

Başvuru rüçhanı, yurt dışında yapılan ilk başvuruya dayanır ve o başvurunun tarihini öncelik tarihi hâline getirir. Sergi rüçhanı ise tanınmış bir sergide teşhir edilen ürüne dayanır ve teşhir tarihinden itibaren işler. Her iki tür de süresi içinde ve belgeyle talep edilmelidir.