E-Haciz ve Banka Hesabına Haciz

E-Haciz Nasıl İşler?

İcra takibi kesinleştikten sonra alacaklının talebiyle icra müdürlüğü, bankalara elektronik haciz müzekkeresi gönderir. Borçlunun hesaplarındaki mevcut ve bazı hâllerde sonradan girecek paralar üzerine haciz konulabilir (İİK m.89 ve haciz hükümleri).

Haciz, alacak miktarı ve masraflarla sınırlıdır; bu tutarı aşan bloke, borçlunun talebiyle çözülmelidir. Uygulama, klasik hacze göre çok daha hızlı sonuç verir.

Maaş Hesabı ve Sınırlar

Maaşın yatırıldığı hesapta, ücretin ancak dörtte biri haczedilebilir (İİK m.83). Bu nedenle maaş hesabına konulan e-hacizde, geçim için gerekli kısmın korunması gerekir; ölçüsüz bloke düzeltilmelidir.

Emekli maaşları bakımından ise özel koruma vardır; kural olarak borçlunun açık muvafakati olmadan haczedilemez. Bu tür hesaplara konulan haciz şikâyetle kaldırılabilir.

Haczin Kaldırılması ve Şikâyet

Borç ödendiğinde veya alacak tutarını aşan bloke konulduğunda, borçlu icra müdürlüğünden haczin kaldırılmasını (fek) isteyebilir. Hukuka aykırı ya da haczedilemeyen kalemler üzerindeki haciz için icra mahkemesine şikâyet edilir.

Şikâyet, haczedilemeyen paralara ilişkin olduğunda süreye bağlı olmaksızın her zaman ileri sürülebilir; ölçüsüz kesinti bu yolla düzeltilir.

Süreler ve Şikâyet Yolu

E-haciz işlemine karşı başvurulacak yol, icra mahkemesine yapılacak şikâyettir. Şikâyet, kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m.16). Haczedilmezlik iddiası da bu süreye tabidir; borçlu, hesabın maaş hesabı olduğunu ya da haczedilemeyen bir kalem içerdiğini öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde başvurmalıdır. Sürenin kaçırılması hâlinde haciz devam eder ve daha önce yapılmış kesintilerin geri alınması güçleşir. Şikâyet dilekçesinde haczin hangi hesaba, hangi tarihte ve hangi tutarla konulduğunun açıkça belirtilmesi incelemeyi hızlandırır. Banka dekontları da dilekçeye eklenmelidir.

Buna karşılık bir hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması hâlinde şikâyet süreye bağlı değildir. Kamu düzenine aykırı işlemler de süresiz şikâyete konu olabilir. Şikâyet başvurusu tek başına haczi kaldırmadığından, icra mahkemesinden ayrıca işlemin durdurulmasına karar verilmesi istenmelidir. Mahkeme dosya üzerinden veya duruşma açarak karar verir. Verilen karara karşı kanun yoluna başvurulup başvurulamayacağı, uyuşmazlığın konusu ve kanunda öngörülen parasal sınırlara göre belirlenir. İcra mahkemesinin kararı beklenmeden hacze konu tutarın alacaklıya ödenmesi hâlinde borçlunun iade talebi ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle durdurma istemi ihmal edilmemelidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En sık karşılaşılan hata, borçlunun hesabın niteliğini icra dairesine bildirmemesidir. Maaş, emekli aylığı veya nafaka gibi korumalı kalemlerin yattığı hesap, bu husus bildirilmediğinde sıradan bir mevduat hesabı gibi işlem görür. Bir diğer hata, banka şubesiyle yapılan görüşmelerin yeterli sanılmasıdır; blokenin kaldırılması yetkisi bankada değil, haczi koyan icra dairesindedir. Bu nedenle talebin, gerekçesi ve belgeleriyle birlikte takip dosyasına yazılı olarak sunulması gerekir. Bu bildirimin yazılı olarak ve hesap numarası belirtilerek yapılması, sonraki hacizlerde de dikkate alınmasını sağlar. Sözlü beyanlar dosyaya yansımadığından ispat değeri taşımaz.

Üçüncü kişilere ait ya da müşterek hesaplarda, borçlunun payı dışındaki tutarların da bloke edilmesi sıkça yaşanan bir sorundur. Ayrıca üçüncü kişideki hak ve alacakların haczi için gönderilen haciz ihbarnamesi ile doğrudan banka hesabına konulan haciz birbirine karıştırılmaktadır; ihbarnameye karşı itiraz süresi ve itiraz edilmemesinin sonuçları ayrı hükümlere bağlıdır (İİK m.89). Borç sona erdikten sonra haczin kaldırılmasının talep edilmemesi de hesapların gereksiz yere uzun süre kapalı kalmasına yol açar. Takip dosyasında yapılan tahsilatların düzenli izlenmesi, borcun sona erdiği anın ve fazla kesintinin tespiti bakımından gereklidir.

Sıkça Sorulan Sorular

E-haciz maaş hesabımın tamamını bloke edebilir mi?

Hayır. Maaşın ancak dörtte biri haczedilebilir; geçim için gerekli kısım korunur. Ölçüsüz bloke şikâyetle düzeltilir.

Emekli maaşıma haciz konabilir mi?

Emekli maaşları kural olarak borçlunun açık muvafakati olmadan haczedilemez; konulan haciz icra mahkemesine şikâyetle kaldırılabilir.

Borcu ödedim, blokaj nasıl kalkar?

Borç ödendiğinde icra müdürlüğünden haczin kaldırılmasını (fek) istersiniz; müdürlük bankalara haczin kaldırıldığını bildirir.