Araç Üzerine Haciz ve Yakalama Şerhi

Araca Haciz Şerhi Konulması

İcra takibi kesinleştikten sonra alacaklının talebiyle, borçluya ait aracın trafik siciline haciz şerhi işlenir. Bu şerh, aracın devrini engelleyerek alacağı güvence altına alır (İİK m.79 vd.).

Şerh, aracın fiilen borçluda kalmasına izin verir; ancak satış ve devir işlemleri kısıtlanır. Alacaklı dilerse aracın fiilen haczini ve muhafazasını da isteyebilir.

Yakalama (Trafikten Men) ve Muhafaza

Alacaklı, aracın fiilen haczi için yakalama şerhi konulmasını isteyebilir; bu durumda araç, kolluk tarafından tespit edilip yediemin otoparkına çekilerek muhafaza altına alınır.

Muhafaza masrafları ve yediemin ücreti, sürecin maliyetini artırır. Borçlu, borcu öderse yakalama ve haciz kaldırılır; aksi hâlde satış süreci işler.

Kıymet Takdiri ve Satış

Haczedilen araç için kıymet takdiri yapılır; taraflar kıymet takdirine karşı süresinde icra mahkemesine itiraz edebilir. Ardından araç açık artırmayla satışa çıkarılır (İİK m.114 vd.).

Satış bedeli, öncelikle takip masrafları ve alacaklının alacağına mahsup edilir; artan tutar borçluya iade edilir. Usule aykırı satış, ihalenin feshi davasına konu olabilir.

Satış Talebi, Süreler ve Araçlara Özgü Zorunluluklar

Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından kanun ayrı bir kural getirmiştir: muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması zorunludur. Bu giderler yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m.106). Dolayısıyla yalnızca yakalama kararı aldırmak, satış sürecinin işlemesi için tek başına yeterli değildir. Talebin bu şekilde birlikte yapılmaması, sürenin işlemeye devam etmesine ve hak kaybına yol açabilir.

Peşin yatırılan tutarın satış işlemleri sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa icra müdürü satış isteyene on beş günlük süre verir; bu sürede eksik tamamlanmazsa talep yine yapılmamış sayılır. Süresinde usulüne uygun satış talebinde bulunulmaması hâlinde haciz düşer ve alacaklı aynı araç üzerinde yeniden haciz işlemi yaptırmak zorunda kalır. Haczin düşmesiyle sicildeki şerh de kaldırılacağından, borçlu aracı devredebilir hâle gelir. Bu nedenle talebin içeriğinin dikkatle düzenlenmesi ve sürelerin takvime bağlanması önem taşır. Söz konusu giderler, her yıl yürürlüğe konulan tarifede belirlenir.

İtiraz, İstihkak ve Rızaen Satış Yolları

Haczedilen araç için yapılan kıymet takdirine karşı ilgililer, raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde, raporu düzenleten icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurabilir (İİK m.128/a). Borçlu ise kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde, haczedilen malının rızaen satışı için kendisine yetki verilmesini talep edebilir; icra müdürü kıymet takdirinin kesinleşmesinden sonra cebrî satış işlemlerini durdurarak borçluya süre verir (İİK m.111/a). Rızaen satışta bedelin kanunda öngörülen orana ulaşması ve süreye uyulması aranır.

Araç üçüncü bir kişiye aitse ya da üzerinde başkasının mülkiyet veya rehin hakkı bulunuyorsa istihkak iddiası gündeme gelir; malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü kişi, ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde bu iddiayı ileri sürmezse aynı takipte iddia hakkını kaybeder (İİK m.96). Satış gerçekleştikten sonra ise kanunda sayılan ilgililer, ihalenin feshini ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden şikâyet yoluyla isteyebilir (İİK m.134). Süreçteki sürelerin çoğu kısa olduğundan tebligatların yakından takip edilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracıma haciz konunca kullanabilir miyim?

Yalnızca haciz şerhi varsa aracı kullanmaya devam edebilirsiniz; ancak satamaz ve devredemezsiniz. Yakalama şerhi varsa araç muhafaza altına alınır.

Yakalanan araç ne olur?

Yediemin otoparkına çekilerek muhafaza edilir. Borç ödenmezse kıymet takdirinin ardından açık artırmayla satılır.

Kıymet takdirine itiraz edebilir miyim?

Evet. Kıymet takdirine karşı yasal süresinde icra mahkemesine itiraz ederek yeniden değerleme isteyebilirsiniz.