Haczin Kaldırılması (Fek) ve Ödeme

Haczin Kaldırılması Nedir?

Borcun tamamı, faiz ve masraflarla birlikte ödendiğinde ya da alacaklı haczin kaldırılmasına muvafakat ettiğinde, icra müdürlüğü haczi kaldırır (fek eder). Böylece mal üzerindeki kısıtlama sona erer.

Fek işlemi, taşınmazlarda tapu siciline, araçlarda trafik siciline, banka hesaplarında ilgili bankaya bildirilir; şerhler terkin edilir.

Ödeme ve Muvafakat

Borçlu, borcu icra dosyasına yatırarak veya haricen ödeyip alacaklının muvafakatini alarak haczin kaldırılmasını sağlayabilir. Haricen ödeme hâlinde alacaklının dosyaya muvafakat bildirmesi önemlidir.

Ödeme yapıldığı hâlde haciz kaldırılmıyorsa, borçlu icra müdürlüğünden fek talebinde bulunur; gerekirse icra mahkemesine şikâyet eder.

Fek Sonrası İşlemler

Haczin kaldırıldığına dair icra müdürlüğü yazısı (fek müzekkeresi) ilgili sicile sunulunca şerh silinir ve mal serbestçe devredilebilir hâle gelir.

Fek işlemi tamamlanmadan yapılan devirler sorun yaratabileceğinden, şerhin terkin edildiği ilgili sicilden teyit edilmelidir. Borcun bir kısmının ödenmesi hâlinde kısmi fek de mümkündür; ancak alacağın tamamı karşılanmadıkça haciz tümüyle kalkmaz. Fek işleminin gecikmesi hâlinde borçlu, icra müdürlüğüne yazılı talep sunarak sürecin hızlandırılmasını isteyebilir.

Fek Talebi Reddedilirse Şikâyet Yolu

Borç ödendiği hâlde icra müdürlüğü fek talebini reddederse ya da talebi karşılıksız bırakırsa, borçlunun başvuracağı yol icra mahkemesine şikâyettir. İcra ve İflas Kanunu m.16, icra ve iflas dairelerinin yaptığı işlemler hakkında, kanuna aykırı olması veya olaya uygun bulunmaması nedeniyle icra mahkemesine şikâyet edilebileceğini düzenler. Bu şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Sürenin kısalığı nedeniyle, ret kararının öğrenilme tarihinin dosya üzerinden belgelenmesi ve başvurunun gecikmeden hazırlanması önem taşır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası önemli bir istisna getirir: bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir. Dolayısıyla talep hakkında hiçbir karar verilmemiş, dosya işlemsiz bırakılmışsa yedi günlük süre işlemez. Şikâyet dilekçesinde ödemenin dosyaya yansıdığı makbuz ve dekontların, haricen ödeme varsa alacaklının muvafakat beyanının sunulması yerinde olur. İcra mahkemesi şikâyeti yerinde görürse işlemin iptaline veya düzeltilmesine karar verir ve icra müdürlüğü buna göre fek yazısını ilgili sicile gönderir.

Satış İstenmemesi ve Haczin Kendiliğinden Kalkması

Haciz, yalnızca ödeme veya alacaklının muvafakatiyle değil, kanuni sürelerin geçmesiyle de sona erebilir. İcra ve İflas Kanunu m.106, alacaklı veya borçlunun hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebileceğini düzenler; borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağı da bu hükme tabidir. Bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satılamayan mal bakımından süre, satış isteyen alacaklı yönünden bir yıl daha uzar. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur.

İcra ve İflas Kanunu m.110'a göre, bir malın satılması kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar; satış talebi yalnızca bir defa geri alınabilir. Haczedilen resmî sicile kayıtlı mallarda, icra dairesiyle yapılacak yazışmalar sonucunda haczin kalktığı tespit edilirse sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder ve işlemi icra dairesine bildirir. Haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala ilişkin haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Borcu ödedim, haciz otomatik kalkar mı?

Hayır. İcra müdürlüğünden haczin kaldırılmasını (fek) talep etmeniz gerekir; müdürlük ilgili sicillere fek müzekkeresi gönderir.

Haricen ödeme yaptım, ne yapmalıyım?

Alacaklının dosyaya haczin kaldırılmasına muvafakat bildirmesini sağlayın; ardından icra müdürlüğünden fek işlemini isteyin.

Ödemeye rağmen haciz kalkmıyorsa?

İcra müdürlüğünden fek talep edin; işlem yapılmazsa icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurabilirsiniz.