Tüketici İşleminde Faiz ve Temerrüt

Temerrüt Faizi Sınırı

Tüketici işlemlerinde, tüketicinin temerrüde düşmesi hâlinde uygulanacak temerrüt faizi sınırlandırılmıştır. Akdî faiz öngörülmüşse, temerrüt faizi bu oranın belirli bir oranda fazlasını geçemez. Bu sınır, tüketiciyi aşırı yükten korur.

Tüketici Aleyhine Düzenleme

Tüketici sözleşmelerinde, tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan haksız şartlar geçersizdir. Faiz, cezai şart ve benzeri yükümlülükler bakımından tüketiciyi ağırlaştıran düzenlemeler bağlayıcı kabul edilmez.

Bilgilendirme Yükümlülüğü

Tüketiciye, faiz oranı ve toplam maliyet hakkında sözleşme öncesi açık ve anlaşılır bilgi verilmesi zorunludur. Eksik veya yanıltıcı bilgilendirme, tüketici lehine sonuç doğurur ve ilgili koşulların uygulanmasını engelleyebilir.

Erken Ödeme

Tüketici, borcunu vadesinden önce ödeyebilir ve bu durumda gerekli faiz ve maliyet indiriminden yararlanır. Erken ödeme hakkı, tüketicinin korunmasına yönelik temel haklardandır.

Hukuki Destek

Faiz ve temerrüt uygulamalarında haklarınızı bilmek, fazla ödemeleri önler. Tüketici uyuşmazlıklarınızda hukuki destek alabilirsiniz.

Uyuşmazlık Çözüm Yolları

Faiz ve temerrüt uygulamasından doğan uyuşmazlıklarda tüketici, uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurur. Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvuru yapılamaz (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.68). Parasal sınırlar her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Hakem heyetine başvuru zorunluluğu, tüketicinin bu tutarlar bakımından doğrudan dava açmasını engelleyen bir usul kuralı olarak uygulanır.

Hakem heyeti kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz (m.70). Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda kural olarak dava şartı arabuluculuk uygulanır; ancak hakem heyetinin görev kapsamındaki uyuşmazlıklar ile hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar bu kapsamın dışında tutulmuştur (m.73/A). İtiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir; bu nedenle itiraz dilekçesinde bütün iddia ve delillerin sunulması gerekir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hata, sözleşme öncesi bilgilendirme belgelerinin saklanmamasıdır. Faiz oranına, toplam maliyete ve ödeme planına ilişkin belgeler bulunmadığında hem haksız şart iddiasının hem de eksik bilgilendirmenin ispatı güçleşir. İkinci hata, ödeme dekontlarının saklanmaması ve hangi borca mahsuben ödeme yapıldığının kaydedilmemesidir; bu durumda ödemenin faize mi anaparaya mı sayıldığı tartışmalı hâle gelir. Sözleşmenin bir örneğinin tüketiciye verilmediği hâllerde bu durumun kayda geçirilmemesi de sonradan ispat sorunu yaratır. Elektronik ortamda gönderilen bilgilendirme iletilerinin de saklanması gerekir.

Bir diğer hata, temerrüde düşüldüğü ileri sürülen tarihe ve muacceliyet bildirimine itiraz edilmemesidir. Muacceliyet koşulları gerçekleşmeden yapılan hesaplamalar fazla ödemeye yol açar. Erken ödeme hâlinde gerekli faiz ve maliyet indiriminin talep edilmemesi ile hesap özetine süresinde itiraz edilmemesi de sıkça görülür. Hesaplamaya ilişkin uyuşmazlıklarda ayrıntılı bir bilirkişi incelemesi istenmesi, fazla tahsilatın ortaya çıkarılmasını sağlar. Talep sonucunun net biçimde belirtilmemesi ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmaması da hak kaybına yol açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanabilir mi?

Hayır, temerrüt hâli de dâhil olmak üzere tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanamaz. Bu yasak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.4'te açıkça düzenlenmiştir. Yasağa aykırı sözleşme hükümleri tüketiciyi bağlamaz ve bu şekilde tahsil edilen tutarların iadesi istenebilir. Uyuşmazlık, parasal sınırına göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine taşınabilir.

Tüketici sözleşmesindeki haksız şart geçerli midir?

Hayır, tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan şartlar haksız şart sayılır ve tüketiciyi bağlamaz. Haksız şartlar 6502 sayılı Kanun m.5'te düzenlenmiştir. Sözleşmenin haksız şart dışındaki hükümleri geçerliliğini korur; haksız şart bulunduğu iddiası tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi önünde ileri sürülebilir.

Tüketici kredisi erken kapatılırsa faiz indirimi yapılır mı?

Evet, tüketici vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksiti ya da kredi borcunun tamamını erken ödeyebilir. Bu hâlde kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapmakla yükümlüdür. Erken ödeme hakkı 6502 sayılı Kanun m.27'de düzenlenmiştir.