Cayma Sonrası İade Yükümlülükleri

Caymanın Sonucu

Cayma hakkının kullanılmasıyla sözleşme sona erer ve taraflar birbirlerine verdiklerini iade eder. Tüketici herhangi bir gerekçe göstermek ve cezai şart ödemek zorunda değildir; cayma, kanunla tanınan bir haktır.

Satıcının Bedel İadesi

Satıcı veya sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde, teslimat masrafları da dâhil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri tüketiciye iade etmekle yükümlüdür. İade, tüketicinin ödeme şekline uygun yapılır.

Tüketicinin Malı İadesi

Tüketici, cayma bildirimini gönderdiği tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde malı satıcıya geri göndermekle yükümlüdür. İade masraflarının kime ait olacağı, ön bilgilendirmedeki düzenlemeye göre belirlenir.

Değer Kaybı

Tüketicinin, malın niteliğini ve işleyişini anlamak için gerekli olanın ötesinde kullanımından doğan değer kayıplarından sorumlu tutulabileceği hâller kanunda düzenlenmiştir. Ancak gerekli bilgilendirme yapılmamışsa bu sorumluluk doğmaz.

Hukuki Destek

Cayma sonrası iade sürecinde hakların ve yükümlülüklerin bilinmesi mağduriyeti önler. Tüketici uyuşmazlıklarınızda hukuki destek alabilirsiniz.

Cayma Hakkının Kullanılamadığı Durumlar

Cayma hakkı her sözleşmede kullanılamaz; Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, hakkın kapsamı dışında kalan hâlleri ayrıca sayar. Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiselleştirilerek hazırlanan mallar, çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler, tesliminden sonra ambalajı açılmış ve sağlık ya da hijyen bakımından iadesi uygun olmayan mallar bu kapsamdadır. Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar için de cayma hakkı bulunmaz. İstisnalar dar yorumlanır; bir ürünün ambalajının açılmış olması tek başına yeterli değildir, iadenin sağlık veya hijyen bakımından gerçekten sakıncalı olması aranır.

Diğer ürünlerle karıştıktan sonra ayrıştırılması mümkün olmayan mallar, abonelik sözleşmesi dışında sunulan süreli yayınlar ve fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen mal veya hizmetler de istisnalar arasındadır. Tüketicinin onayıyla hizmetin ifasına başlanmış olması hâlinde de cayma hakkı sona erebilir. Ancak bu istisnalara dayanılabilmesi, satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğünü eksiksiz yerine getirmiş olmasına bağlıdır; bilgilendirme yapılmamışsa istisna ileri sürülemez. Ayrıca istisna kapsamında bulunduğu ileri sürülen ürünlerde bu durumun ön bilgilendirme formunda ayrıca ve anlaşılır biçimde belirtilmiş olması gerekir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Tüketici tarafında en sık yapılan hata, cayma bildiriminin ispatlanabilir bir yolla yapılmamasıdır. Telefonla iletilen cayma beyanı sonradan tartışma konusu olabilir; bildirimin kalıcı veri saklayıcısı, elektronik posta veya noter aracılığıyla yapılması ve gönderim kaydının saklanması gerekir. Bir diğer yaygın hata, cayma süresi içinde bildirim yapıldığı hâlde malın iadesinin geciktirilmesidir; iade için de ayrı bir süre öngörülmüştür ve bu süreye uyulmaması sorumluluk doğurabilir. Bildirimde sözleşmenin tarihi, sipariş numarası ve iadeye konu ürünün açıkça gösterilmesi, süreçte doğabilecek eşleştirme sorunlarını ortadan kaldırır.

Satıcı tarafında en sık görülen hata ise iade bedelinden kesinti yapılmasıdır. Kanunda öngörülen hâller dışında kargo ücreti, hizmet bedeli veya cezai şart adı altında kesinti yapılamaz; teslimat masrafları da iade kapsamındadır. Ayrıca bedelin, tüketicinin ödeme aracına uygun biçimde ve tek seferde iade edilmesi gerekir. Alışveriş kuponu, hediye çeki veya mağaza kredisi biçiminde yapılan iadeler, tüketicinin açık rızası bulunmadıkça yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Kredi kartıyla yapılan ödemelerde iadenin bankaya bildirilmesi yeterli olmayıp, tutarın tüketicinin hesabına geçtiğinin izlenmesi de satıcının sorumluluğundadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Cayma hakkını kullandım, ödediğim bedel ne zaman iade edilir?

Satıcı veya sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren mevzuatta öngörülen süre içinde, teslimat masrafları da dâhil olmak üzere tahsil ettiği tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür. İade, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun biçimde ve tek seferde yapılır. Mesafeli sözleşmeler 6502 sayılı Kanun m.48'de düzenlenmiştir.

Cayma hakkında ürünü geri göndermezsem ne olur?

Tüketici, cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren mevzuatta öngörülen süre içinde malı satıcıya geri göndermekle yükümlüdür; bu yapılmazsa satıcı bedeli iade etmekten kaçınabilir. İade masrafının kime ait olacağı ön bilgilendirmede açıkça belirtilmelidir. Yükümlülükler 6502 sayılı Kanun m.48 ve ilgili yönetmelik hükümlerine dayanır.

Mesafeli satışta cayma hakkı kaç gündür, gerekçe göstermek gerekir mi?

Tüketici, mesafeli sözleşmelerde on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir; bu süre 6502 sayılı Kanun m.48'de düzenlenmiştir. Cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirilmeyen tüketici on dört günlük süreyle bağlı olmaz. Bildirimin süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.