İşyeri Dışında Kurulan Sözleşmeler

İşyeri Dışında Kurulan Sözleşme Nedir?

İşyeri dışında kurulan sözleşmeler, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin işyeri dışında bir ortamda bir araya gelmesiyle kurulan sözleşmelerdir (TKHK m.47). Kapıda, evde, iş yerinde veya düzenlenen gezilerde yapılan satışlar bu kapsamdadır.

Tüketicinin hazırlıksız yakalanma ihtimaline karşı, bu sözleşmelerde ek koruyucu kurallar öngörülmüştür.

Ön Bilgilendirme ve Yazılı Sözleşme

Satıcı, sözleşme kurulmadan önce tüketiciyi cayma hakkı dahil tüm koşullar hakkında bilgilendirmek ve sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülükler yerine getirilmezse tüketici aleyhine sonuç doğmaz.

Mesafeli satışlarda olduğu gibi, burada da tüketicinin on dört günlük cayma hakkı bulunur.

Cayma ve İade

Tüketici, cayma hakkını kullandığında ödediği bedel iade edilir ve taraflar aldıklarını geri verir. Satıcının yetkisiz kişilerce yapılan satışlardan doğan sorumluluğu da gündeme gelebilir.

Satıcının Yetki Belgesi Yükümlülüğü

İşyeri dışında kurulan sözleşmelerde satıcı veya sağlayıcının, faaliyetine başlamadan önce yetki belgesi alması zorunludur. Bu belge ilgili ticaret il müdürlüğünce verilir ve satıcının kimliğinin, adresinin ve faaliyet alanının denetlenebilmesini sağlar. Amaç, tüketicinin karşısına çıkan kişinin izlenebilir olması ve sorumluluğun belirli bir işletmeye bağlanabilmesidir. Yetki belgesi olmadan yürütülen faaliyet idari yaptırıma tabi olduğu gibi, tüketici bakımından da ek koruma doğurur. Yetki belgesinin bulunup bulunmadığı ilgili ticaret il müdürlüğünden sorulabilir; belge olmaksızın faaliyet gösterildiğinin anlaşılması, tüketicinin talebini destekleyen önemli bir olgudur.

Sözleşmenin kurulduğu sırada satıcı; kendisini ve temsil ettiği işletmeyi tanıtmak, sözleşmenin bir nüshasını ve ön bilgilendirme formunu tüketiciye kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla vermekle yükümlüdür. Tüketicinin bu belgeleri teslim aldığına ilişkin beyanının kendi el yazısıyla ve tarih belirtilerek yazılması aranır. Belgelerin hiç verilmediği ya da eksik verildiği hâllerde sözleşme tüketici aleyhine olan hükümleri bakımından bağlayıcılık taşımaz ve cayma süresi işlemeye başlamaz. Ayrıca sözleşmenin okunabilir bir yazı büyüklüğüyle düzenlenmesi ve tüketiciye anlaşılır biçimde sunulması, bilgilendirme yükümlülüğünün bir parçasını oluşturur.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Tüketiciler açısından en sık yapılan hata, evde veya gezide düzenlenen tanıtım toplantısında imzalanan belgelerin bir nüshasının alınmamasıdır. Elde sözleşme metni bulunmadığında ürünün niteliği ve taahhüt edilen koşullar sonradan ispatlanamaz. Bir diğer hata, cayma bildiriminin satıcının sözlü olarak belirttiği adrese değil, sözleşmede gösterilen resmî adrese gönderilmemesidir. Bildirimin ulaştığının ispatı tüketiciye ait olduğundan, iadeli taahhütlü posta veya noter yolu tercih edilmelidir. Bir diğer hata, ürünün teslim alındıktan sonra denenmesi ölçüsünü aşacak biçimde kullanılması ve ambalajının tümüyle atılmasıdır; bu durum iade sürecinde değer kaybı tartışmasına yol açar.

Satıcı tarafında ise sözleşme tarihinin boş bırakılması veya sonradan doldurulması ciddi bir sakınca yaratır; cayma süresinin başlangıcı belirlenemediğinde durum tüketici lehine yorumlanır. Ayrıca cayma hakkının kullanılmasını zorlaştıran, cezai şart öngören veya bildirimi belirli bir forma bağlayan kayıtlar geçersizdir. Sözleşmede taksitli satış, tüketici kredisi ya da abonelik unsurları bulunuyorsa, bunların her biri kendi özel hükümlerine tabi olduğundan ayrıca bilgilendirme yapılması gerekir. Satıcının, cayma hakkının bulunmadığını ileri sürdüğü hâllerde bu iddiasını hangi düzenlemeye dayandırdığını açıkça göstermesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kapıdan satışta cayma hakkı var mı?

Evet. İşyeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketici, kural olarak on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir.

Satıcı bilgilendirme yapmazsa ne olur?

Ön bilgilendirme ve yazılı sözleşme yükümlülüğünün ihlali tüketici lehine sonuç doğurur; örneğin cayma süresi etkilenebilir.

Cayınca ödediğim para geri gelir mi?

Evet. Cayma hâlinde ödenen bedel iade edilir ve taraflar aldıklarını birbirine geri verir.