Terk Sebebiyle Boşanma

Terk Sebebiyle Boşanma Nedir?

Terk, eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk etmesi veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmemesidir. Bu durum, özel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir (TMK m.164).

Terk eden eş, diğer eşi ortak hayatı sürdürmekten kaçınarak yalnız bırakır.

Davanın Koşulları

Terk sebebiyle boşanma davası açılabilmesi için, terkin en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olması gerekir. Ayrıca terk edilen eşin, hâkim veya noter aracılığıyla yapılan ihtarla terk eden eşi ortak konuta dönmeye çağırması ve buna rağmen dönülmemesi aranır (TMK m.164).

İhtarın usulüne uygun yapılması, davanın kabulü için belirleyicidir.

Sürecin İşleyişi

İhtarda, eşin belirli süre içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesinin sonuçları açıkça belirtilir. Verilen süre içinde haklı bir neden olmaksızın dönülmezse, terk edilen eş boşanma davası açabilir.

Terk sebebiyle boşanmada, terk eden eşin kusuru ön plandadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi davaya bakar (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4). Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri yahut davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Terk sebebine dayanılarak açılacak davada da bu yetki kuralı uygulanır. Yetki itirazının süresinde ileri sürülmemesi hâlinde dava, açıldığı mahkemede görülmeye devam eder. Görev kuralı ise kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında gözetilir.

Terk sebebiyle boşanmada ihtar istemi, boşanma davasından ayrı bir taleptir ve terk edilen eşin başvurusu üzerine hâkim tarafından karara bağlanır. Noter aracılığıyla yapılan ihtarda da usule ilişkin koşullara uyulması gerekir. Yargılamada hâkim, tarafların bu konudaki her türlü ikrarıyla bağlı değildir; delilleri serbestçe takdir eder ve boşanmanın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar ancak hâkim tarafından onaylanmakla geçerlilik kazanır (TMK m.184). Yargılamada tanık beyanları, tebligat belgeleri ve ihtar dosyası birlikte değerlendirilir; ihtarın samimi olup olmadığı da ayrıca tartışılır. Ortak konutun elverişliliği de incelenir.

Boşanmanın Malî Sonuçları ve Velayet

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir; kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat talep edebilir (TMK m.174). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir (TMK m.175). Terk eden eşin kusuru bu değerlendirmede ağırlık taşır. Tazminat talepleri boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi kanunda öngörülen süre içinde ayrı bir davayla da ileri sürülebilir. Talep edilmedikçe bu kalemlere resen hükmedilmez.

Ortak çocuk varsa hâkim, boşanma kararında velayet ile kişisel ilişki ve iştirak nafakasına ilişkin düzenlemeyi resen yapar; ana ve babayı dinledikten sonra çocuğun üstün yararını esas alır (TMK m.182). Mal rejimi ise, boşanma kararı verilmesi hâlinde dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Tasfiye ve katılma alacağına ilişkin talepler boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi ayrı bir davaya da konu edilebilir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişkisi de kararda ayrıntılı biçimde düzenlenir. Koşulların değişmesi hâlinde velayet ve nafaka kararlarının değiştirilmesi istenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Terk sebebiyle boşanma için ne kadar süre gerekir?

Terkin en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olması; ayrıca usulüne uygun ihtara rağmen dönülmemesi gerekir.

İhtar nasıl yapılır?

Terk edilen eş, hâkim veya noter aracılığıyla terk eden eşi belirli süre içinde ortak konuta dönmeye davet eder.

Eve dönülmezse ne olur?

Haklı neden olmadan dönülmezse terk edilen eş, terk sebebiyle boşanma davası açabilir.