Şantaj Suçu

Şantaj Suçu Nedir?

Şantaj, kişinin yapmaya hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından söz ederek bir kimseyi kanuna aykırı veya haksız bir menfaat sağlamaya zorlamasıdır (TCK m.107). Suç, mağdurun irade özgürlüğünü hedef alır.

Kişinin şeref ve saygınlığına zarar verecek hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidiyle menfaat sağlanması da şantaj kapsamındadır.

Cezası

Şantaj suçunun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Suçun unsurlarının oluşması için failin haksız bir menfaat elde etme amacıyla hareket etmesi gerekir.

Tehdit ve Benzer Suçlardan Farkı

Şantaj, fail tarafından hukuka uygun görünen bir davranışın (hak kullanma veya yükümlülük) haksız menfaat aracı yapılmasıyla tehdit suçundan ayrılır. Mağdurun rızasının baskı altında elde edilmesi, suçun temel özelliğidir.

Somut olayda eylemin şantaj mı, tehdit mi yoksa yağma mı oluşturduğu dikkatle değerlendirilmelidir.

Soruşturma Usulü ve Görevli Mahkeme

Şantaj, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlardan değildir; Cumhuriyet savcılığı suçun işlendiği izlenimini veren bir durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi tek başına soruşturmayı sona erdirmez. Kanunda öngörülen cezanın üst sınırı dikkate alındığında, kovuşturma aşamasında görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir; teşebbüs hâlinde son icra hareketinin yapıldığı yer esas alınır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı ise sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu açıktır.

Delillerin niteliği bu suçta belirleyicidir. Mesajlaşma kayıtları, ses ve görüntü kayıtları, tanık beyanları ile para transferine ilişkin belgeler soruşturmanın temelini oluşturur. Kendisine karşı işlenmekte olan bir suçun delilinin kaybolma ihtimaline karşı mağdur tarafından kaydedilmesi, koşulları varsa hukuka uygun kabul edilebilir; buna karşılık planlı biçimde oluşturulan kayıtlar bakımından farklı bir değerlendirme yapılır. Dijital delillerin usulüne uygun elde edilmesi ve bilirkişi incelemesiyle desteklenmesi gerekir. Hukuka aykırı yolla elde edilen deliller ise hükme esas alınamaz ve dosyadan çıkarılır.

Dava Zamanaşımı ve Benzer Suçlardan Farkı

Şantaj suçunda dava zamanaşımı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66 uyarınca kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir ve kural olarak suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Sürenin dolması hâlinde soruşturma veya kovuşturma sürdürülemez ve düşme kararı verilir. Kanunda sayılan bazı işlemler zamanaşımını keser ve süre yeniden işlemeye başlar; ancak kesilme hâlinde de kanunda gösterilen azami sınır aşılamaz. Bu nedenle başvurunun gecikmeden yapılması ve delillerin bozulmadan korunması önem taşır. Zincirleme biçimde işlenen fiillerde ise sürenin son fiilden itibaren hesaplanacağı gözetilmelidir.

Şantaj, yağma ve tehdit suçlarıyla karıştırılır. Yağmada fail cebir veya tehditle malı doğrudan ve derhâl elde eder; şantajda ise mağdurun iradesi bir süreç içinde baskı altına alınarak menfaat sağlanması hedeflenir. Tehditte failin bildirdiği kötülük bizatihi hukuka aykırıdır; şantajda ise hukuka uygun görünen bir davranış menfaat aracına dönüştürülür. Nitelendirme hem iddianamede hem savunmada doğrudan sonuç doğurduğundan, olayın tüm unsurlarıyla birlikte ele alınması gerekir. Menfaatin fiilen elde edilememesi hâlinde teşebbüs hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı da ayrıca tartışılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Şantaj ile tehdit arasındaki fark nedir?

Şantajda fail, hak kullanma veya yükümlülük gibi hukuka uygun görünen bir davranışı haksız menfaat aracı yapar; tehditte ise doğrudan bir kötülük bildirimi vardır.

Şantaj suçunun cezası nedir?

Bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Mesajla şantaj yapılması suç mudur?

Evet. Menfaat sağlamaya yönelik şantaj içerikli mesajlar da suçu oluşturabilir; içeriğin haksız menfaat amacı taşıması aranır.