Ödenmeyen Ücret Alacağı

Ücret Ödeme Yükümlülüğü

Ücret, işçinin emeğinin karşılığıdır ve işverenin en temel borcudur. Ücret, kural olarak en geç ayda bir ödenir; iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleriyle ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir (İş Kanunu m.32).

Ücretin zamanında ve eksiksiz ödenmemesi, işçiye önemli haklar tanır.

Ücretin Ödenmemesinin Sonuçları

Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir sebep olmaksızın ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir (İş Kanunu m.34). Ayrıca işçi, ücretinin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshedebilir (İş Kanunu m.24/II).

Gününde ödenmeyen ücretler için, en yüksek mevduat faizi uygulanır.

Alacağın Talebi ve Zamanaşımı

İşçi, ödenmeyen ücret alacağını dava veya icra yoluyla talep edebilir. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. İş davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Bordro, banka kayıtları ve tanık beyanları, alacağın ispatında kullanılır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ücret alacağından doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme iş mahkemesidir (7036 sayılı Kanun m.5). İş mahkemesi kurulmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Alacak talebi, ıslah imkânı da gözetilerek belirsiz alacak veya kısmi dava biçiminde ileri sürülebilir; ancak alacağın işçi tarafından hesaplanabilir olduğu hâllerde belirsiz alacak davası açılması usulden ret riski doğurur. Talebin türü, dava açılmadan önce doğru belirlenmelidir; aksi hâlde zamanaşımı yönünden de olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilir. Dava dilekçesinde talebin dayanağı ve ilgili dönem de açıkça gösterilmelidir.

Yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir (7036 sayılı Kanun m.6). Davalı birden fazlaysa, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu yetki kuralı kesindir; iş sözleşmesine konulan aksi yöndeki yetki şartlarına geçerlilik tanınmaz ve mahkeme yetkisizliği kendiliğinden gözetir. Asıl işveren ile alt işverenin birlikte dava edilmesi, sorumluluğun kapsamının belirlenmesi ve tahsil aşaması bakımından önemli kolaylık sağlar. Husumetin eksik yöneltilmesi, kararın bir kısım borçlu yönünden uygulanamamasına yol açar.

İdari Başvuru Yolları ve Diğer Sonuçlar

Ücretin ödenmemesi yalnızca özel hukuk sonucu doğurmaz. İşçi, durumu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili il müdürlüğüne bildirerek denetim yapılmasını isteyebilir. Denetim sonucunda ücretin ödenmediği tespit edilirse, işveren hakkında İş Kanunu'nda öngörülen idari yaptırımlar uygulanır (İş Kanunu m.102). Denetim sırasında düzenlenen tutanak ve raporlar, ileride açılacak davada alacağın varlığını destekleyen belge olarak kullanılabilir ve ispatı kolaylaştırır. Başvurunun yazılı yapılması ve kayıt numarasının saklanması yararlı olur. İdari yaptırım kararları, işçinin alacak talebini kendiliğinden karşılamaz.

Ücret alacakları, işverenin iflası veya hacze konu olması hâlinde sıra cetvelinde öncelik tanınan kalemler arasındadır; bu nedenle takip aşamasında sıra cetveline itiraz imkânı önem kazanır ve süresi kaçırılmamalıdır. Ayrıca işçilerin ücret ödenmediği için çalışmaktan kaçınması hâlinde, bu işçilerin yerine yeni işçi alınamaz ve söz konusu işler başkalarına yaptırılamaz (İş Kanunu m.34). Toplu hâle gelen ödememelerde, süreçlerin gecikmeden değerlendirilmesi ve delillerin bir arada toplanması gerekir. Bu kural, ödeme baskısı oluşturarak işçinin alacağını korumayı amaçlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Ücretim ödenmezse ne yapabilirim?

Yirmi gün içinde ödenmeyen ücret için çalışmaktan kaçınabilir ve iş sözleşmesini haklı sebeple feshedebilirsiniz; alacağı dava/icra yoluyla isteyebilirsiniz.

Geç ödenen ücrete faiz işler mi?

Evet. Gününde ödenmeyen ücretler için en yüksek mevduat faizi uygulanır.

Ücret alacağında zamanaşımı kaç yıldır?

Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.