Marka Tescilinde Mutlak Ret Nedenleri

Mutlak Ret Nedenleri Nedir?

Mutlak ret nedenleri, marka başvurusunun üçüncü kişilerin itirazına gerek olmaksızın, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından resen değerlendirilen sebeplerdir. Bu nedenler, kamu yararını ve markanın temel işlevini korumaya yöneliktir.

Ayırt Edicilikten Yoksunluk

Herhangi bir ayırt edici niteliği bulunmayan işaretler ile ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar veya coğrafi kaynak belirten işaretler marka olarak tescil edilemez. Çünkü bu tür işaretler, bir işletmenin mallarını diğerlerinden ayırma işlevini göremez.

Yanıltıcılık ve Kamu Düzeni

Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi ya da coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltacak işaretler, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı işaretler ile dinî değerleri içeren işaretler tescil edilemez. Devlet armaları ve resmî işaretler de korumadan yararlanır.

Kullanımla Ayırt Edicilik Kazanma

Başvuru tarihinden önce kullanılmış ve kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmış bir işaret, ayırt edicilikten yoksunluk gerekçesiyle reddedilemez. Bu istisna, fiilen markalaşan işaretleri korur.

Hukuki Destek

Başvuru öncesi mutlak ret değerlendirmesi, gereksiz ret ve masrafları önler. Marka stratejinizin doğru kurgulanması için vekil desteği alabilirsiniz.

Mutlak ve Nispi Ret Nedenleri Arasındaki Fark

Mutlak ret nedenleri kamu yararını korur ve Kurum tarafından resen incelenir. Nispi ret nedenleri ise önceki hak sahiplerinin bireysel menfaatini korur ve kural olarak ancak yayıma itiraz üzerine değerlendirilir. Bu nedenle önceki bir markayla karıştırılma ihtimaline dayanan iddialar, süresinde itiraz edilmediği sürece başvurunun tescilini kendiliğinden engellemez. Buna karşılık ayırt edici nitelikten yoksunluk veya tanımlayıcılık gibi sebepler, hiç kimse itiraz etmese dahi başvurunun reddine yol açar. Ayrıca aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki markaların varlığı, mutlak ret kapsamında Kurumca resen değerlendirilen sebeplerden biri olarak ayrıca düzenlenmiştir.

İki grup arasındaki fark, engelin aşılabilirliği bakımından da kendini gösterir. Nispi ret nedenlerinde önceki hak sahibinin noter onaylı muvafakatnamesi sunulduğunda başvuru tescil edilebilir. Mutlak ret nedenlerinde ise muvafakat kural olarak sonuç doğurmaz; yalnızca kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanıldığının ispatı, belirli sebepler bakımından engeli kaldırır. Ayrım hükümsüzlük davalarında da korunur; nispi sebeplere dayalı istemler, hakkın ileri sürülmesine ilişkin özel kurallara tabidir. Bu nedenle başvuru öncesinde yapılacak benzerlik ve ayırt edicilik araştırması, hangi grupta hangi engelle karşılaşılabileceğinin önceden görülmesini sağlar ve strateji buna göre kurulur.

Ret Kararına İtiraz ve Yargı Yolu

Mutlak ret nedenine dayanılarak verilen karar kesin değildir. Kurum tarafından alınan kararlardan zarar gören taraflar, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak Kuruma itiraz edebilir (SMK m.20). İtiraz gerekçelerinin bu süre içinde sunulmaması hâlinde itiraz yapılmamış sayılır. İtirazın incelenebilmesi için süresi içinde ücretin ödenmesi ve ödeme bilgisinin Kuruma sunulması da gerekir. Şeklî eksiklik içermeyen itirazlar Kurul tarafından incelenir (SMK m.21). İtiraz dilekçesinde ret gerekçesinin hangi noktada hatalı olduğunun somut biçimde açıklanması ve varsa kullanım delillerinin bu aşamada sunulması, sonuç alma ihtimalini artırır.

Kurulun verdiği nihai karar Kurum bakımından son karardır; bu aşamadan sonra yargı yoluna başvurulur. Kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; Kurum kararlarına karşı açılacak davalarda ise Ankara'da bulunan bu mahkeme yetkilidir (SMK m.156). Dava, kararın bildiriminden itibaren kanunda öngörülen süre içinde açılmalıdır; sürenin kaçırılması kararı kesinleştirir. Süreç boyunca başvurunun akıbeti belirsiz kaldığından ticari planlamanın buna göre yapılması yerinde olur. Yargılamada, Kurum kararının dayandığı gerekçeler ile başvuru sahibinin sunduğu deliller birlikte değerlendirilir; gerekli görülürse bilirkişi incelemesine başvurulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Marka tescilinde mutlak ret nedenleri nelerdir?

Mutlak ret nedenleri 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.5'te sayılmıştır. Bunlar arasında ayırt edici nitelikten yoksunluk, cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar veya coğrafi kaynak belirten işaretler, halkı yanıltıcı işaretler, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler, dinî değerleri içeren işaretler ile devlet armaları gibi resmî işaretler yer alır.

Mutlak ret nedenleri Kurum tarafından resen mi incelenir?

Evet. Mutlak ret nedenleri, üçüncü kişilerin itirazına gerek olmaksızın Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından resen incelenir (SMK m.5). Bu sebepler kamu yararını ve markanın ayırt etme işlevini korumaya yöneliktir. Başvuru öncesinde yapılacak ön değerlendirme, gereksiz ret kararlarının ve masrafların önüne geçebilir.

Ayırt edici olmayan bir işaret hiç tescil edilemez mi?

Bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa, ayırt edicilikten yoksunluk gerekçesiyle reddedilemez (SMK m.5/2). Ayrıca önceki marka sahibinin noter onaylı muvafakatnamesi sunulursa, benzerlik gerekçeli ret uygulanmaz (SMK m.5/3).