Marka Kullanmama Nedeniyle İptal

Markada Kullanım Yükümlülüğü

Tescilli bir marka, haklı bir neden olmaksızın belirli süre kullanılmazsa iptal yaptırımıyla karşılaşabilir. Marka sahibi, markayı tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde ciddi biçimde kullanmakla yükümlüdür (SMK m.9).

Bu kural, fiilen kullanılmayan markaların sicili gereksiz yere işgal etmesini önlemeyi amaçlar.

Kullanmama Nedeniyle İptal

Markanın, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmaması veya kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilmesi hâlinde, ilgililerin talebiyle marka iptal edilebilir (SMK m.26). İptal talebi Türk Patent ve Marka Kuruma yapılır.

Markanın kullanıldığını ispat yükü, kural olarak marka sahibindedir.

Haklı Sebep ve Kısmi İptal

Markanın kullanılmamasında haklı bir neden bulunması hâlinde iptal yaptırımı uygulanmayabilir. Ayrıca marka, yalnızca kullanılmayan mal veya hizmetler bakımından kısmen de iptal edilebilir.

Bu nedenle marka sahibinin kullanımına ilişkin delilleri düzenli biçimde saklaması önemlidir.

İptal Süreci Nasıl İşler

İptal istemi, Türk Patent ve Marka Kurumuna yazılı olarak yapılır ve gerekçesi açıkça gösterilir. Kurum istemi marka sahibine bildirir ve kullanımı ispatlaması için süre verir. Marka sahibi bu süre içinde delillerini sunmazsa ya da sunduğu deliller yetersiz görülürse marka iptal edilir. Talep sahibinin, iptalini istediği mal ve hizmetleri sınıf bazında tek tek belirtmesi gerekir; talebin kapsamı sonradan genişletilemeyeceğinden bu belirlemenin baştan doğru yapılması önemlidir. Sicilde kayıtlı adresin güncel olmaması, marka sahibinin bildirimden haberdar olamamasına ve savunmasız kalmasına yol açar.

Kurumun verdiği karara karşı, kanunda öngörülen süre içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kuruluna itiraz edilebilir. Kurulun nihai kararına karşı ise iptal davası açma yolu açıktır; bu davalarda görevli mahkeme fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesidir. Kullanmama savunması, marka sahibinin açtığı tecavüz veya hükümsüzlük davalarında da def'i olarak ileri sürülebilir. Bu durumda kullanımın ispatı, uyuşmazlığın esasına ilişkin bir mesele olarak mahkemece değerlendirilir ve sonucu doğrudan etkiler. İptal kararının etkisini hangi tarihten itibaren doğuracağı da ayrıca gözetilmesi gereken bir noktadır.

Kullanımın İspatı ve Kabul Edilen Deliller

Ciddi kullanım, markanın tescil edildiği mal ve hizmetler için piyasada gerçek bir ticari işlev görecek biçimde kullanılmasını ifade eder. Yalnızca hakkı korumaya yönelik sembolik ve göstermelik kullanımlar yeterli sayılmaz. Kullanımın kapsamı, süresi, sıklığı ve pazardaki karşılığı birlikte değerlendirilir. Markanın ayırt edici karakterini değiştirmeyen farklı unsurlarla kullanılması ile yalnızca ihracat amacıyla mal veya ambalajları üzerinde kullanılması da kanun gereği kullanım sayılır. Markanın yalnızca ticaret unvanı olarak kullanılması ise tek başına yeterli görülmeyebilir.

Uygulamada tarihli faturalar, sevk irsaliyeleri, ürün ve ambalaj görselleri, katalog ve broşürler, tanıtım harcamalarına ilişkin belgeler, internet sitesi ve sosyal medya kayıtları ile bayilik sözleşmeleri delil olarak sunulur. Delillerin tarih taşıması ve ilgili beş yıllık dönemi kapsaması belirleyicidir. Marka sahibinin izniyle üçüncü kişi tarafından yapılan kullanım da marka sahibine ait sayıldığından, lisans sözleşmesi ve lisans alanın satış kayıtları ayrıca önem taşır ve dosyaya eklenmelidir. Delillerin tescilli mal ve hizmet sınıflarıyla eşleştirilerek sunulması da değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Marka kullanılmazsa ne olur?

Tescilden itibaren beş yıl ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına beş yıl ara verilen marka iptal edilebilir.

İptal talebini kim yapar?

İlgili kişiler, kullanmama nedeniyle iptal talebini Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapar.

Kullanımı kim ispatlar?

Markanın ciddi biçimde kullanıldığını ispat yükü kural olarak marka sahibindedir.