Mala Zarar Verme Suçu

Mala Zarar Verme Nedir?

Mala zarar verme suçu, başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmekle oluşur (TCK m.151). Korunan değer, kişinin mülkiyet hakkıdır.

Bir hayvanın haksız olarak öldürülmesi veya işe yaramaz hâle getirilmesi de bu suç kapsamında değerlendirilir.

Cezası ve Şikâyet

Suçun temel hâli, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasını gerektirir ve soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresinin kaçırılmaması, hak kaybını önlemek açısından önemlidir.

Nitelikli Hâller

Suçun yangın, sel, patlama gibi tehlikeli araçlarla ya da kamu malına veya belirli kişilere karşı işlenmesi hâlinde ceza artırılır ve bu hâllerde soruşturma resen yapılabilir (TCK m.152). Nitelikli hâllerin varlığı, cezanın belirlenmesinde belirleyicidir.

İspat ve Deliller

Mala zarar verme suçunda ispat, öncelikle olayın maddi izlerinin güvence altına alınmasına dayanır. Olay yeri inceleme tutanağı, zararın durumunu gösteren fotoğraf ve video kayıtları, güvenlik kamerası görüntüleri, kolluk tutanakları ve tanık beyanları temel delillerdir. Zararın kapsamı ve giderim bedeli çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle belirlenir; onarım faturaları, keşif tutanakları ve eksper raporları bu değerlendirmeyi destekler. Failin belirlenemediği durumlarda parmak izi ve biyolojik örnek incelemeleri ile baz istasyonu kayıtları başvurulan yöntemler arasındadır. Zararın giderilmesi hâlinde onarım öncesi durumu gösteren kayıtların saklanması da ispat bakımından önem taşır.

Delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş olması zorunludur; hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Suçun manevi unsuru bakımından kastın ortaya konulması gerekir; Türk Ceza Kanunu genel kural olarak fiillerin kasten işlenmesini arar ve taksirli hâli ayrıca düzenlenmemiş bir eylem suç oluşturmaz. Bu nedenle dikkatsizlik sonucu meydana gelen zararlar cezai değil, haksız fiil hükümlerine göre hukuki sorumluluk doğurur. Şüphenin giderilemediği hâllerde şüpheden sanığın yararlanacağı ilkesi uygulanır. Malın sahibinin veya zilyedinin kim olduğunun ortaya konulması da suçun mağdurunun belirlenmesi bakımından gereklidir.

Uzlaştırma ve Tazminat Talebi

Suçun temel hâli şikâyete bağlı olduğundan, dosya 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma dosyasını uzlaştırma bürosuna gönderir, büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı taraflarla iletişime geçerek müzakereleri yürütür. Taraflar zararın giderilmesi, özür dilenmesi veya bir kamu yararına edimde bulunulması gibi konularda anlaşabilir. Uzlaşma sağlanır ve edim derhâl yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; edim ileri tarihe bırakılmışsa kamu davasının açılmasının ertelenmesi gündeme gelir. Uzlaşma teklifinin reddedilmesi, mağdurun sonraki aşamalarda uzlaşmayı kabul etmesine engel oluşturmaz.

Uzlaşma sağlanamazsa yargılama devam eder; ancak zararın giderilmesi hâlinde Türk Ceza Kanunu m.168'deki etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir ve cezada indirim yapılır. İndirimin oranı, zararın soruşturma veya kovuşturma aşamasında giderilmesine göre değişir. Ceza mahkemesinin, zararın tazminine ilişkin ayrıca hüküm kurma yetkisi bulunmadığından, maddi zararın karşılanması için genel hükümlere dayalı tazminat davası açılması gerekir. Haksız fiilden doğan bu talep, ceza davasının sonucundan bağımsız olarak değerlendirilir ve kendi zamanaşımı süresine tabidir. Uzlaşma kapsamında ödenen tutarların, sonradan açılacak tazminat davasında mahsup edileceği de gözden kaçırılmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mala zarar verme şikâyete bağlı mı?

Suçun temel hâli mağdurun şikâyetine bağlıdır; nitelikli hâllerde soruşturma resen yapılabilir.

Komşunun aracına zarar vermek bu suç mudur?

Evet. Başkasının malını bozmak, kırmak veya kullanılamaz hâle getirmek mala zarar verme suçunu oluşturur.

Şikâyet süresi ne kadardır?

Şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık şikâyet süresi içinde başvurulmalıdır.