Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi

Kurumun Amacı

Cumhuriyet savcısı, üst sınırı belirli bir süreyi aşmayan suçlarda, koşullar varsa kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verebilir (CMK m.171). Amaç, ilk kez suç işleyen ve pişmanlık gösterenlere bir fırsat tanımaktır.

Bu kurum, hükümlülük değildir ve adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez; erteleme kararı denetim sürecine bağlıdır.

Koşullar

Erteleme için; şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yapılan soruşturmanın kişinin suç işlemeyeceği kanaatini vermesi, mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi gibi koşullar aranır (CMK m.171).

Bu koşullardan biri bulunmazsa erteleme kararı verilmez ve genel hükümlere göre iddianame düzenlenir.

Denetim Süresi ve Sonuç

Erteleme kararı üzerine beş yıllık denetim süresi belirlenir. Bu süre içinde şüpheli kasıtlı bir suç işlemezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; işlerse kamu davası açılır.

Denetim süresince yükümlülükler öngörülebilir. Sürecin doğru yürütülmesi, kişinin sabıkasız kalması bakımından önemlidir.

Kararın Bildirimi, İtiraz ve Denetim Süreci

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı şüpheliye ve suçtan zarar görene bildirilir; ilgililerin karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen itiraz yoluna başvurma imkânı bulunur. İtiraz, kararın tebliğinden itibaren kanunda gösterilen süre içinde yapılmalıdır. Denetim süresi boyunca şüpheliye, kanunda öngörülen çerçevede yükümlülükler getirilebilir ve bunların yerine getirilip getirilmediği izlenir. Zararın giderilmesi koşulunun arandığı hâllerde, ödeme veya iade işlemlerinin belgelendirilmesi sürecin sağlıklı yürümesi bakımından önem taşır. Yükümlülüklerin yerine getirildiğine ilişkin belgelerin dosyaya sunulması yararlı olur.

Denetim süresi kasıtlı yeni bir suç işlenmeden tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Bu karara karşı suçtan zarar gören, Ceza Muhakemesi Kanunu m.173 uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde ise kamu davası açılır. Erteleme kararına ilişkin kayıtlar mahkûmiyet niteliği taşımaz ve Kanun m.171'de gösterilen sınırlı amaçlarla kullanılabilir. Bu nedenle kurumun sonuçları ile mahkûmiyetin sonuçları birbirine karıştırılmamalıdır.

Benzer Kurumlarla Farkı

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 kapsamında kovuşturma aşamasında ve mahkemece, yargılama sonunda kurulan hüküm bakımından uygulanır. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ise soruşturma aşamasında, Cumhuriyet savcısı tarafından ve iddianame düzenlenmeden önce gündeme gelir. Ön ödeme kurumu Türk Ceza Kanunu m.75 uyarınca yalnızca kanunda gösterilen hafif suçlarda ve öngörülen bedelin ödenmesiyle sonuç doğurur. Uzlaştırma ise mağdur ile fail arasındaki iradi anlaşmaya dayanır ve kapsamı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253'te belirlenmiştir.

Seri muhakeme usulü Ceza Muhakemesi Kanunu m.250'de, basit yargılama usulü ise m.251'de düzenlenmiştir; bunlar yaptırımın belirlenme yöntemine ilişkin usullerdir ve dava açılmasını engellemez. Bu kurumların uygulama alanları, aranan koşullar ve doğurdukları sonuçlar farklıdır; şüphelinin hangisinden yararlanabileceği somut suçun niteliğine, öngörülen cezanın sınırına ve kişinin sicil durumuna göre belirlenir. Bir kurumun koşulları oluşmadığında diğerinin gündeme gelip gelmeyeceği ayrıca değerlendirilir. Bu değerlendirmenin soruşturmanın başında yapılması savunma bakımından yararlı olur. Koşulların birlikte değerlendirilmesi, uygun usulün belirlenmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu davasının ertelenmesi mahkûmiyet mi?

Hayır. Erteleme bir mahkûmiyet değildir ve adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez; denetim sürecine bağlıdır.

Erteleme için hangi koşullar gerekir?

Daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamak, zararın giderilmesi ve suçun üst sınırının kanuni ölçüde olması gibi koşullar aranır.

Denetim süresi ne kadardır?

Beş yıldır. Bu sürede kasıtlı suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.