İşçinin Devamsızlığı ve Haklı Fesih

Haklı Fesih Sebebi Olarak Devamsızlık

İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemesi, işverene haklı nedenle derhâl fesih hakkı verir (İş K m.25/II-g).

Bu fesih, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık kapsamında olduğundan, koşulları oluştuğunda işçi kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamaz.

Devamsızlığın Belgelenmesi

İşveren, devamsızlığı tutanakla ve mümkünse tanıklarla belgelemeli; işçiye durumu bildirerek savunmasını istemelidir. Devamsızlık tutanaklarının gerçeği yansıtması ve tarihlerin doğru olması gerekir.

İşçinin devamsızlığının haklı bir mazerete (hastalık, zorlayıcı sebep) dayanıp dayanmadığı araştırılmalıdır; haklı mazeret varsa fesih haksız hâle gelebilir.

Süre ve Hak Düşürücü Süre

İşveren, haklı fesih hakkını, fiili öğrendiği tarihten itibaren altı iş günü içinde kullanmalıdır (İş K m.26). Bu süre geçtikten sonra devamsızlığa dayalı fesih hakkı düşer.

Gerçeğe aykırı devamsızlık tutanağıyla yapılan fesih, işçi tarafından dava edilerek geçersiz kılınabilir; bu durumda işe iade ve tazminat sonuçları doğar.

İspat ve Deliller

Devamsızlık nedeniyle yapılan fesihte ispat yükü işverendedir. İşveren, işçinin ilgili günlerde işe gelmediğini ve devamsızlığın haklı bir mazerete dayanmadığını ortaya koymalıdır. Bu kapsamda tutanaklar, puantaj kayıtları, giriş çıkış ve kart okuma verileri, işyeri kamera kayıtları ile tanık beyanları kullanılır. Tutanakların olay günü düzenlenmesi, tutanağı imzalayan kişilerin o gün fiilen işyerinde bulunması ve kayıtların birbirini doğrulaması beklenir; sonradan toplu biçimde düzenlenen belgeler inandırıcı bulunmayabilir. Elektronik kayıtların güvenilirliği tartışma konusu olduğunda sistem çıktıları bilirkişi incelemesine sunulabilir. Tutanakların işçiye tebliğ edilmiş olması da ispat gücünü artırır.

Uygulamada yalnızca tutanağa dayanan fesihler, kayıtlarla desteklenmediğinde yetersiz kabul edilebilir. İşçiye devamsızlığın nedenini sormak üzere gönderilen ihtarnamenin usulüne uygun biçimde tebliğ edilmiş olması, işverenin fesih iradesini ve gerekçesini belgeler. İşçi tarafında ise sağlık raporu, hastane kayıtları, izin talebine ilişkin yazışmalar ve zorlayıcı sebebe dair belgeler önem taşır. Devamsızlık günlerinin tutanaklar ile fesih bildiriminde birbirini tutmaması, feshin geçersizliği sonucunu doğurabilir. Ayrıca fesih bildiriminde gösterilen sebeple yargılamada ileri sürülen sebebin aynı olması gerekir; sonradan sebep değiştirilemez ve bu ilke feshin denetiminde belirleyici olur.

Dava Şartı Arabuluculuk

Bireysel iş uyuşmazlıklarında, kanuna ve sözleşmeye dayanan işçi veya işveren alacağı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Devamsızlık gerekçesiyle yapılan feshin geçersizliğini ileri süren işçi de kıdem ve ihbar tazminatı isteyen işçi de bu şarta tabidir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat istemleri ise bu kapsamın dışındadır. Arabuluculuğa başvuru, ilgili talepler bakımından zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işlemesini başvuru tarihinden itibaren durdurur.

İşe iade talebinde bulunan işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında işe iade hakkı ortadan kalkar. Arabuluculuk görüşmelerinde varılan anlaşmanın kapsamı da önemlidir; hangi alacakların anlaşmaya dâhil edildiği açıkça yazılmazsa, sonradan açılacak davalarda kapsam tartışması yaşanır. Anlaşma belgesinde işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin nasıl karşılanacağının ayrıca düzenlenmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaç gün devamsızlık işten çıkarma sebebidir?

Ardı ardına iki iş günü, bir ayda iki kez tatil sonrası iş günü ya da bir ayda üç iş günü izinsiz ve mazeretsiz devamsızlık haklı fesih sebebidir.

Devamsızlıkta kıdem tazminatı öder mi?

Koşulları oluşmuş haklı fesihte işçi kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamaz; ancak haklı mazeret varsa sonuç değişir.

İşveren feshi ne zamana kadar yapmalı?

Haklı fesih, devamsızlığın öğrenildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yapılmalıdır; süre geçerse bu sebebe dayanılamaz.