Markada Karıştırılma İhtimali (İltibas)

İltibas Nedir?

İltibas, iki markanın ortalama tüketici nezdinde karıştırılması veya aralarında bağlantı kurulması ihtimalidir. Karıştırılma ihtimali, hem markaların benzerliğine hem de kapsadıkları mal ve hizmetlerin benzerliğine birlikte bağlıdır.

Değerlendirme Ölçütleri

Karıştırılma ihtimali değerlendirilirken; markaların görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği, mal ve hizmetlerin benzerliği, önceki markanın tanınmışlık düzeyi ve ortalama tüketicinin dikkat düzeyi birlikte ele alınır. Bütünsel izlenim esas alınır.

Mal ve Hizmet Benzerliği

Markaların benzer olması tek başına yeterli değildir; kapsadıkları mal veya hizmetlerin de aynı ya da benzer olması gerekir. Farklı sektörlerde aynı işaret, kural olarak karıştırılma ihtimali doğurmaz; ancak tanınmış markalarda koruma genişler.

İtiraz ve Hükümsüzlük

Önceki hak sahibi, benzer bir başvuruya yayım sürecinde itiraz edebilir. Tescil gerçekleşmişse, karıştırılma ihtimaline dayanarak markanın hükümsüzlüğü dava edilebilir. Erken ve doğru benzerlik analizi, hak kayıplarını önler.

Hukuki Destek

Karıştırılma ihtimali değerlendirmesi uzmanlık gerektiren teknik bir incelemedir. Başvuru öncesi benzerlik araştırması ve itiraz süreçlerinde vekil desteği almanız önemlidir.

İtiraz ve Dava Süreleri ile Görevli Mahkeme

Karıştırılma ihtimaline dayalı itiraz, marka başvurusunun bültende yayımından itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak yapılır; gerekçelerin bu süre içinde sunulmaması hâlinde itiraz yapılmamış sayılır (SMK m.18). İtirazın reddedilmesi üzerine verilen karara karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde itiraz edilebilir. Bu sürenin geçmesinden sonra itiraz gerekçeleri değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez (SMK m.20). Süreler kesin olduğundan bülten takibi ihmal edilmemelidir. İtirazın incelenebilmesi için ücretin süresi içinde ödenmesi ve ödemeye ilişkin bilginin Kuruma sunulması da zorunludur.

Kurumun nihai kararına karşı açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Hükümsüzlük ve tecavüz davaları ise fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinde görülür; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar (SMK m.156). Ayrıca marka sahibi, sonraki tarihli markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça hükümsüzlük talebinde bulunamaz (SMK m.25). Yetki kuralları ise tarafların yerleşim yerine ve hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yere göre ayrıca değerlendirilir.

Kullanmama Def'i ve İspat Yükü

Karıştırılma ihtimaline dayanan itirazlarda, itiraz gerekçesi marka başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye'de en az beş yıldır tescilliyse, başvuru sahibi kullanımın ispatını talep edebilir. Bu durumda itiraz sahibinden, söz konusu tarihten önceki beş yıllık dönemde markasını itirazına dayanak gösterdiği mal veya hizmetler bakımından Türkiye'de ciddi biçimde kullandığını ya da kullanmamak için haklı sebepleri bulunduğunu ortaya koyan deliller istenir (SMK m.19). Talep zamanında ileri sürülmezse bu inceleme yapılmaz. Bu talep, yalnızca beş yıllık tescil şartını taşıyan itiraz gerekçesi markalar bakımından gündeme gelebilir.

Kullanım ispatlanamazsa itiraz reddedilir; yalnızca bir kısım mal veya hizmet bakımından ispat edilirse inceleme sadece o kapsamla sınırlı yapılır. Aynı savunma, karıştırılma ihtimaline dayalı hükümsüzlük davalarında da def'i olarak ileri sürülebilir ve beş yıllık sürenin belirlenmesinde dava tarihi esas alınır (SMK m.25). Bu nedenle dosyaya faturalar, tanıtım ve reklam belgeleri, ambalaj örnekleri gibi tarih içeren delillerin baştan eksiksiz sunulması sonucu doğrudan etkiler. Delillerin markanın tescil edildiği biçime ve kapsadığı sınıflara uygun olması incelemede belirleyicidir; genel nitelikli beyanlar tek başına yeterli görülmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Markada karıştırılma ihtimali (iltibas) nedir?

Karıştırılma ihtimali, iki markanın ortalama tüketici nezdinde birbirine karıştırılması veya aralarında bağlantı kurulması ihtimalidir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/1'e göre, önceki markayla aynı ya da benzer olan ve aynı veya benzer mal ve hizmetleri kapsayan başvuru, itiraz üzerine reddedilir.

Karıştırılma ihtimali nasıl değerlendirilir?

Değerlendirmede markaların görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği, mal ve hizmetlerin benzerliği, önceki markanın tanınmışlık düzeyi ve ortalama tüketicinin dikkat düzeyi birlikte ele alınır. Markalar parçalara ayrılarak değil, bıraktıkları bütünsel izlenim esas alınarak karşılaştırılır. İnceleme, her uyuşmazlığın kendi somut koşullarına ve ilgili tüketici kesiminin algısına göre yapılır.

Aynı markayı farklı sektörde kullanmak iltibas sayılır mı?

Kural olarak hayır; karıştırılma ihtimali için markaların yanı sıra mal veya hizmetlerin de aynı ya da benzer olması gerekir. Ancak tanınmış markalarda koruma genişler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/5 koşulları varsa farklı mal ve hizmetlerdeki başvurular da itiraz üzerine reddedilebilir.