Satın alınan araçta gizli veya açık ayıp bulunması hâlinde tüketicinin yasal seçimlik hakları doğar. Bu haklar; aracın değişimi, iadesi, onarımı veya bedelden indirimi olabilir.
Satılan aracın, sözleşmede kararlaştırılan niteliklere sahip olmaması veya kullanım amacına uygun olmaması ayıp oluşturur. Tüketici, ayıplı çıkan araç için kanunda öngörülen seçimlik haklara sahiptir (TKHK m.8-11).
Aracın gizli ayıbı, teslim anında mevcut olup sonradan ortaya çıkan kusurları da kapsayabilir.
Tüketici; satılanın ücretsiz onarılmasını, ayıpsız misliyle değiştirilmesini, ayıp oranında bedelden indirim yapılmasını veya sözleşmeden dönerek bedel iadesini talep edebilir (TKHK m.11). Araçlarda, ayıbın niteliğine göre bu haklardan biri tercih edilir.
Ücretsiz onarım veya değişim, tüketici için orantısız güçlük doğuruyorsa diğer haklar gündeme gelir.
Ayıplı maldan doğan sorumluluk, kanunda aksi belirtilmedikçe malın tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz (TKHK m.12).
Ekspertiz raporları ve servis kayıtları, ayıbın ispatında önemli rol oynar.
Ayıplı araç uyuşmazlıklarında başvurulacak merci, talebin değerine göre belirlenir. 6502 sayılı Kanun uyarınca her yıl yeniden belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu sınırın üzerindeki talepler tüketici mahkemesinde görülür. Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Hakem heyetine başvuru bir dava şartı niteliğinde olduğundan, sınırın altındaki talepler için doğrudan dava açılması usulden ret sonucunu doğurur. Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Yetki bakımından tüketici lehine kolaylık öngörülmüştür; tüketici, satıcının yerleşim yeri yanında kendi yerleşim yerindeki hakem heyetine veya mahkemeye de başvurabilir. Ayıplı araçtan sorumluluk satıcı, üretici ve ithalatçı arasında müteselsil nitelikte olduğundan, talebin yalnızca satıcıya değil ithalatçıya da yöneltilmesi tercih edilebilir. Sözleşmede yer alan ve tüketiciyi belirli bir yer mahkemesine zorlayan yetki kayıtları, tüketici aleyhine olduğu ölçüde geçersiz sayılır. Aracın satın alındığı yer ile tüketicinin sonradan taşındığı yer farklıysa, başvurunun hangi yerde yapılacağına ilişkin tercih hakkı yine tüketiciye aittir.
En sık rastlanan hata, aracın ayıplı olduğu anlaşıldıktan sonra kullanılmaya devam edilmesi ve bu sürede oluşan yıpranmanın ayıpla birlikte değerlendirilmesidir. Bir diğer hata, seçimlik hakkın açıkça bildirilmemesidir; bedel iadesi istendiği hâlde araç onarım için servise bırakılırsa, ücretsiz onarım hakkının seçildiği sonucuna varılabilir. Ayrıca yetkili servise yapılan sözlü şikâyetlerin kayıt altına alınmaması, ayıbın ne zaman bildirildiğinin ispatını ciddi biçimde güçleştirir. Bir başka hata, ayıp bildiriminin yalnızca satıcıya yapılıp üretici ve ithalatçıya hiç yöneltilmemesidir; müteselsil sorumluluk bu şekilde işletilmemiş olur.
Araçtaki kusurun ayıp mı yoksa olağan kullanım sonucu ortaya çıkan bir aşınma mı olduğu tartışmalıysa, delil tespiti istenmeden aracın onarılması ağır bir hatadır; onarımdan sonra ayıbın niteliği çoğu zaman belirlenemez. Bu nedenle başvuru öncesinde mahkemeden delil tespiti talep edilmesi yerinde olur. Servis kayıtları, arıza bildirim formları, kilometre bilgileri ve yazışmalar bir arada saklanmalı; her başvuru yazılı olarak veya doğrulanabilir bir iletişim kanalıyla yapılmalıdır. Ayrıca aracın uyuşmazlık sürerken üçüncü kişiye devredilmesi, ayıba dayalı taleplerin akıbetini tartışmalı hâle getirdiğinden bu dönemde satış yapılmaması yerinde olur.
Ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim, bedelden indirim veya sözleşmeden dönerek bedel iadesini talep edebilirsiniz.
Kural olarak teslimden itibaren iki yıldır; ayıp hile ile gizlenmişse zamanaşımı ileri sürülemez.
Teslim anında mevcut olup sonradan ortaya çıkan gizli ayıplar da tüketici haklarının kapsamındadır.
Ayıplı mal/hizmet, cayma hakkı ve hakem heyeti süreçlerinde CMY Hukuk & Danışmanlık yanınızda.
Olağanüstü dönemlerde fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarını denetleyen Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunun görev ve yaptırım yetkisi.
Devamını oku ›MakaleAyıplı Hizmet ve Tüketici Hakları hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleGaranti Belgesi ve Süresi hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleAyıplı Maldan Sorumlulukta Zamanaşımı hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleGaranti belgesi kapsamında onarım hakkı, ücretsiz tamir talebi, tamir süresinin garantiye eklenmesi ve onarımın yetersiz kalması hâlindeki seçimlik haklar.
Devamını oku ›MakaleSatış Sonrası Hizmetler ve Servis hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›