Markada Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı

Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı

Sessiz kalma yoluyla hak kaybı, önceki marka sahibinin, sonraki bir markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde uzun süre buna ses çıkarmaması durumunda, artık o markaya karşı hükümsüzlük talep edememesidir (SMK m.25/6).

Bu ilke, hakkın dürüstlük kuralına uygun ve makul sürede kullanılmasını sağlar.

Beş Yıllık Süre

Önceki marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl boyunca sessiz kalırsa, kötüniyet hâli saklı kalmak üzere hükümsüzlük davası açma hakkını yitirir.

Sürenin işlemeye başlaması için, sonraki markanın fiilen kullanılıyor olması ve önceki hak sahibinin bundan haberdar olabilecek durumda bulunması gerekir.

Kötüniyet İstisnası

Sonraki markanın kötüniyetle tescil edilmiş olması hâlinde, sessiz kalma yoluyla hak kaybı kuralı uygulanmaz. Yani kötüniyetli tescile karşı süre işlemez.

Bu nedenle markaların düzenli izlenmesi ve gerektiğinde zamanında dava açılması önemlidir.

İspat ve Deliller

Sessiz kalma savunmasında ispat yükü, kural olarak bu savunmayı ileri süren sonraki marka sahibindedir. Önceki hak sahibinin, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği somut biçimde ortaya konmalıdır. Bu amaçla markanın piyasadaki yaygınlığını gösteren faturalar, reklam ve tanıtım materyalleri, ortak fuar katılımları, aynı bölgede faaliyet gösterildiğine ilişkin kayıtlar ve sektörel yayınlar sunulur. Tarafların önceki yazışmaları ise bilginin varlığını doğrudan gösterebilir. Aynı dağıtım kanallarının kullanılması da bilme karinesi bakımından değerlendirilir. Delillerin tarih sırasına göre sunulması, değerlendirmeyi belirgin biçimde kolaylaştırır.

Önceki hak sahibi, sessiz kalmadığını göstermek için ihtarname, itiraz dosyaları, açılmış davalar ve platformlara yapılan bildirimleri dosyaya sunar. Bu belgelerin tarihleri, sürenin kesildiği ya da hiç işlemediği anları ortaya koyar; bu nedenle tebligat kayıtlarının saklanması önemlidir. Kullanımın kesintili olduğu, farklı mal ve hizmetlerde veya sınırlı bir bölgede gerçekleştiği yönündeki deliller de savunmayı zayıflatır. Somut olayda beş yıllık sürenin başlangıç tarihinin belirlenmesi, çoğu uyuşmazlıkta sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle marka izleme kayıtlarının düzenli tutulması yararlı olur.

Hükümsüzlük ve Tecavüz Davaları Bakımından Kapsamı

Kanundaki düzenleme doğrudan hükümsüzlük davasına ilişkindir; sessiz kalma hâlinde önceki marka sahibi, sonraki tescilli markanın hükümsüzlüğünü isteyemez. Tecavüzün önlenmesi ve tazminat talepleri bakımından ise sonuç, dürüstlük kuralı çerçevesinde ayrıca değerlendirilir (4721 sayılı Kanun m.2). Uygulamada, tescilli markanın tescil kapsamındaki kullanımına karşı tecavüz iddiasında bulunulamayacağı; tescil kapsamını aşan kullanımların ise bağımsız biçimde ele alınacağı kabul edilir. Bu ayrım, talep sonucunun doğru kurulmasını gerektirir. Bu nedenle dilekçede hükümsüzlük ve tecavüz taleplerinin ayrı ayrı gerekçelendirilmesi gerekir.

Sessiz kalma, hakkın kendisini ortadan kaldırmaz; yalnızca somut olayda ileri sürülmesini engeller. Bu nedenle önceki markanın koruması üçüncü kişilere karşı devam eder ve yeni başvurulara itiraz imkânı sürer. Ayrıca sonraki markanın kullanım biçimi zamanla değişir, farklı mal ve hizmetlere yayılır ya da yeni bir tescil alınırsa, süre bu yeni durum bakımından yeniden değerlendirilir. Yayıma itiraz süreleri ile hükümsüzlük süreleri de birbirinden ayrıdır; birinin kaçırılması diğerini sona erdirmez. Her yeni tescil, kendi süresi bakımından bağımsız biçimde değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sessiz kalma hak kaybı nedir?

Önceki marka sahibinin, sonraki markanın kullanımını bilip uzun süre ses çıkarmaması nedeniyle hükümsüzlük talep edememesidir.

Süre kaç yıldır?

Birbirini izleyen beş yıl sessiz kalma hâlinde hükümsüzlük dava hakkı yitirilir.

Kötüniyette de süre işler mi?

Hayır. Sonraki markanın kötüniyetle tescil edilmiş olması hâlinde sessiz kalma yoluyla hak kaybı uygulanmaz.