Tasarımda Yenilik ve Ayırt Edicilik

Yenilik Koşulu

Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa o tasarım yeni kabul edilir. Yalnızca küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımlar aynı sayılır ve yenilik koşulunu karşılamaz.

Ayırt Edici Nitelik

Tasarımın, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, daha önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın bıraktığı genel izlenimden belirgin şekilde farklıysa ayırt edici niteliğe sahip sayılır. Değerlendirmede tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alınır.

Kamuya Sunma ve Hoşgörü Süresi

Tasarımcının kendi açıklamaları nedeniyle koruma kaybı yaşanmaması için, başvuru tarihinden önceki belirli bir süre içinde tasarımcı tarafından yapılan açıklamalar yeniliği etkilemez. Bu hoşgörü süresi, tasarımcıya başvuru öncesi piyasayı test etme imkânı tanır.

Tescil Süreci

Tasarım başvurusu TÜRKPATENT'e yapılır; şeklî inceleme ve yayım sonrası itiraz süreçleri işler. Yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşımayan tasarımlar, itiraz veya hükümsüzlük yoluyla korumadan çıkarılabilir.

Hukuki Destek

Tasarımınızın yenilik ve ayırt edicilik açısından doğru değerlendirilmesi, hem başarılı tescil hem de olası itirazlara karşı koruma sağlar. Başvuru öncesi araştırma ve sürecin yönetimi için vekil desteği almanız önemlidir.

Tescilsiz Tasarım Koruması

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, tescilli tasarımların yanında tescilsiz tasarımlara da koruma tanır. Tescilsiz koruma, tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihte kendiliğinden doğar ve kanunda öngörülen daha kısa bir süre boyunca devam eder. Bu koruma özellikle moda, tekstil ve mobilya gibi ürün ömrünün kısa olduğu sektörlerde önem taşır. Tescilsiz tasarımın kamuya sunulma tarihinin ve biçiminin belgelenmesi, sonradan doğacak uyuşmazlıklarda belirleyici olur. Tasarımın hangi tarihte ve hangi biçimde kamuya sunulduğu, korumanın başlangıcını ve süresini doğrudan belirlediğinden kayıt altına alınmalıdır.

İki koruma arasındaki temel fark ihlalin ispatında ortaya çıkar. Tescilli tasarımda hak sahibi, benzerliğin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde aynı genel izlenimi yarattığını ileri sürmekle yetinebilir. Tescilsiz tasarımda ise korunan tasarımın kopyalandığının ortaya konulması gerekir; bağımsız olarak geliştirildiği anlaşılan tasarımlar ihlal sayılmaz. Bu nedenle tescilsiz koruma, tescilin sağladığı güvenceyi karşılamaz ve ticari değeri süreklilik taşıyan tasarımlarda tescil yolu tercih edilmelidir. Ayrıca tescil, hak sahipliğini üçüncü kişilere karşı ileri sürmeyi kolaylaştıran resmî bir kayıt sağlar.

İtiraz ve Hükümsüzlük Yolları

Tasarım başvurusu, şekli inceleme sonrasında bültende yayımlanır. Üçüncü kişiler yayımdan itibaren üç ay içinde; yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarının bulunmadığı ya da tasarım hakkının gerçek sahibinin kendileri olduğu gerekçesiyle Kuruma itiraz edebilir. İtiraz, Kurumun ilgili birimince incelenir ve verilen karara karşı yeniden değerlendirme yolu öngörülmüştür. Bu idari yol, dava açmadan önce daha hızlı sonuç alınmasını sağlayabilir. İtiraz dilekçesinde dayanılan önceki tasarımların tarihleri ve kaynaklarıyla birlikte somut biçimde gösterilmesi, sonucu doğrudan etkiler.

İtiraz süresi geçmişse veya idari yoldan sonuç alınamamışsa, tescilin hükümsüzlüğü mahkemeden istenebilir. Hükümsüzlük davası koruma süresince açılabilir ve kabul edilmesi hâlinde karar geçmişe etkili sonuç doğurur; tasarım hakkı hiç doğmamış sayılır. Sınai Mülkiyet Kanunu'ndan doğan davalarda görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir. Bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde davaya, bu amaçla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakar. Hükümsüzlük istemi, açılmış bir tecavüz davasında karşı dava yoluyla da ileri sürülebilir; bu hâlde talepler birlikte incelenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir tasarım hangi hâlde yeni sayılır?

Tasarımın aynısı, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa o tasarım yeni kabul edilir. Bu koşul 6769 sayılı SMK m.56'da düzenlenmiştir. Yalnızca küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımlar aynı sayılır ve yenilik koşulunu karşılamaz.

Tasarımda ayırt edici nitelik nasıl değerlendirilir?

Ayırt edici nitelik, tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim esas alınarak değerlendirilir. 6769 sayılı SMK m.56 uyarınca bu izlenim, daha önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın bıraktığı genel izlenimden belirgin şekilde farklıysa koşul sağlanmış olur. Değerlendirmede tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alınır.

Tasarımı başvurudan önce tanıtmak yeniliği ortadan kaldırır mı?

Belirli koşullarda kaldırmaz. 6769 sayılı SMK m.57 uyarınca başvuru veya rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı, halefi ya da bunların izniyle üçüncü kişi tarafından yapılan kamuya sunma, tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. Bu hoşgörü süresi dışındaki açıklamalar koruma kaybına yol açar.