SGK’nın iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle yaptığı ödemeleri işverene veya üçüncü kişiye rücu etmesinin şartları ve sınırları.
5510 sayılı Kanun m. 21/1 uyarınca iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı işverene ödettirilir.
İki sınır vardır. Birincisi: tutar, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlıdır. İkincisi: işverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır. Yani her özen gösterilmesine rağmen önlenemeyen olaylarda sorumluluk sınırlanır.
Oran değişir. m. 21/4 uyarınca iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilir.
Bu hüküm özellikle alt işveren ilişkilerinde, taşeron çalışmalarında ve trafik kazası biçimindeki iş kazalarında uygulanır. Rücu alacağının kime ve hangi oranda yöneltileceği, kusur dağılımının bilirkişi raporuyla doğru saptanmasına bağlıdır.
Kanun bildirim yükümlülüğünü ayrı bir yaptırıma bağlar. m. 21/2 uyarınca iş kazasının üç iş günlük sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi hâlinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir.
Benzer bir kural sağlık raporu için de vardır: çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması gereken işlerde, rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir (m. 21/3). Bu iki hüküm, kusur tartışmasından bağımsız olarak işlemektedir.
Kanun m. 21/5 iki istisna sayar. Birincisi kamu görevlileriyle ilgilidir: iş kazası, kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmişse, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere, kurumuna veya ilgililere rücu edilmez.
İkincisi hak sahipleriyle ilgilidir: iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde, olayın meydana gelmesinde kusuru bulunan hak sahiplerine veya kusurlu sigortalının hak sahiplerine Kurumca rücu edilmez.
Savunmanın dört ekseni vardır. 1) İş kazası niteliği: olay 5510 m. 13 kapsamında mı? 2) Mevzuata aykırılık: risk değerlendirmesi yapılmış, eğitim verilmiş, kişisel koruyucu donanım sağlanmış ve kullanımı denetlenmiş mi? Bu belgeler sunulamıyorsa sorumluluk büyük ölçüde doğar.
3) Kaçınılmazlık: kanun bu ilkeyi açıkça anmaktadır; her türlü önlem alınmasına rağmen önlenemeyen olaylarda pay indirilir. 4) Sigortalının kusuru: talimatlara aykırı davranış, koruyucu donanımı kullanmama. Rücu davası iş mahkemesinde görülür ve Kurumun ödediği tutarın ilk peşin sermaye değeri üzerinden hesaplanması denetlenmelidir.
SMK m. 6/9 kısa ve nettir: kötüniyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir. Bu bent bağımsız bir nispi ret nedenidir; başvurunun önceki bir markayla benzer olması ya da aynı sınıfta bulunması şart değildir. Kötüniyet, başvuru anındaki iradeye bakılarak değerlendirilir.
Uygulamada kötüniyet itirazı çoğu zaman tek başına değil, diğer bentlerle birlikte ileri sürülür. En sık birlikte kullanılanlar şunlardır: karıştırılma ihtimali (m. 6/1), ticari vekil veya temsilcinin marka sahibinin izni olmaksızın ve haklı bir sebebe dayanmaksızın kendi adına yaptığı başvuru (m. 6/2), tescilsiz marka veya ticaret sırasında kullanılan başka bir işaret üzerinde önceden hak elde edilmiş olması (m. 6/3) ve tanınmışlık korumaları (m. 6/4 ve 6/5).
Kademeli itiraz stratejisi önemlidir: m. 6/3'e dayanmak için başvurudan veya rüçhan tarihinden önce gerçek kullanımın belgelenmesi gerekir; m. 6/2 ise taraflar arasında bir vekillik veya temsil ilişkisi bulunmasını arar. Bu iki ilişkiden biri kanıtlanabiliyorsa, kötüniyet iddiası da ispat bakımından belirgin biçimde güçlenir. Yenilenmeme hâlleri için m. 6/7 ve 6/8'deki üç ve iki yıllık özel süreler ayrıca gözetilmelidir.
İş kazası veya meslek hastalığı, işverenin kastı ya da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse rücu edilir (5510 s.K. m. 21/1).
Sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlıdır. Ayrıca sorumluluğun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.
İlk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilir (m. 21/4).
Üç iş günlük sürede bildirilmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir (m. 21/2).
Hayır. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde, kusuru bulunan hak sahiplerine veya kusurlu sigortalının hak sahiplerine Kurumca rücu edilmez (m. 21/5).
Marka, patent ve tasarım haklarınızın korunmasında hukuki destek için bize ulaşın.