İntihara Yönlendirme Suçu ve Ceza Sorumluluğu

Suçun Oluşma Şekilleri

TCK m.84 kapsamında intihara yönlendirme suçu birden fazla hareket biçimiyle işlenebilir, bunlar azmettirme, teşvik etme, kararı kuvvetlendirme veya intihar eylemine fiilen yardım etmedir. Failin amacı mağdurun kendi hayatına son vermesini sağlamaktır ve bu amaç hareketlerin bütününden anlaşılır.

Suçun oluşması için intiharın gerçekleşmesi veya mağdurun intihara teşebbüs etmesi şart değildir; sayılan hareketlerden birinin yapılması yeterlidir. İntiharın gerçekleşmesi ise ikinci fıkrada daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir hâl olarak düzenlenmiştir. Failin mağdurla kurduğu ilişkinin niteliği, süreklilik göstermesi ve etki derecesi de suçun oluşumunda göz önünde bulundurulur.

Ceza Miktarı ve Nitelikli Haller

İntihara yönlendirme suçunun temel hali hapis cezası ile cezalandırılır, ancak mağdurun intiharı gerçekleştirmesi halinde ceza daha da ağırlaşır. İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş veya ortadan kaldırılmış kişileri intihara sevk eden ya da cebir veya tehditle kişileri intihara mecbur eden fail ise kasten öldürmeden sorumlu tutulur, çünkü bu hâllerde mağdurun serbest iradesinden söz edilemez.

Başkalarını intihara alenen teşvik etmek TCK m.84/3'te ayrı bir suç olarak düzenlenmiş olup üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasını gerektirir; basın ve yayın yoluyla işlenmeye ilişkin eski ağırlaştırıcı cümle 5377 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tür davalarda yayının ulaşabildiği kitle de değerlendirmede dikkate alınır. Özellikle sosyal medya hesapları üzerinden yapılan teşvik edici paylaşımlar, geniş bir kitleye ulaşabilmesi nedeniyle savcılıklarca özel bir hassasiyetle incelenmektedir.

Soruşturmada Dikkat Edilecek Hususlar

Bu davalarda failin mağdur üzerindeki etkisinin niteliği, yazışmalar, tanık ifadeleri ve varsa intihar notu gibi deliller büyük önem taşır. Mağdurun psikolojik durumu ile failin davranışı arasındaki illiyet bağının ortaya konması gerekir, bu da genellikle uzman bilirkişi değerlendirmesi gerektirir.

Soruşturma aşamasında savcılık, failin somut olarak hangi hareketle mağduru etkilediğini belirlemeye çalışır, bu nedenle dijital iletişim kayıtları sıklıkla delil olarak kullanılır. Sosyal medya paylaşımları ve mesajlaşma geçmişi bu tür davaların en önemli delillerinden biri haline gelmiştir.

Dört Fıkra: Yönlendirme, Sonuç, Aleni Teşvik ve Kasten Öldürme Sınırı

TCK m.84'ün birinci fıkrası dört ayrı hareketi aynı cezaya bağlar: başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşması için intiharın gerçekleşmesi şart değildir; sayılan hareketlerden birinin yapılması yeterlidir.

İkinci fıkra sonucu ağırlaştırıcı sebep olarak düzenler: intiharın gerçekleşmesi durumunda kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Üçüncü fıkra ise belirli bir kişiye yönelmeyen davranışı hedef alır; başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi üç yıldan sekiz yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu fıkra, muhatabı belirli olmayan çağrıları kapsar.

Dördüncü fıkra maddenin sınırını çizer ve fiili başka bir suça dönüştürür: işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenler ile cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulur. Burada artık m.84 değil, kasten öldürmeye ilişkin hükümler uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mağdur intihara teşebbüs ederse ceza artar mı

Hayır. Mağdurun intihara teşebbüs etmesi ayrı bir ağırlaştırıcı sebep değildir; bu hâlde birinci fıkradaki iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır. Ceza ancak intiharın gerçekleşmesi hâlinde dört yıldan on yıla kadar hapse çıkar (TCK m.84/2).

Küçük yaşta bir kişiyi intihara yönlendirmek farklı mı değerlendirilir

Kanun belirli bir yaş sınırı öngörmez; işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan bir kişiyi intihara sevk eden fail kasten öldürme hükümlerine göre sorumlu tutulur (TCK m.84/4). Küçük yaştaki mağdurda algılama yeteneğinin gelişip gelişmediği somut olayın tüm koşulları dikkate alınarak belirlenir.

Sadece teşvik etmek yeterli midir

Teşvik, azmettirme veya kararı kuvvetlendirme gibi hareketler suçun oluşması için yeterlidir, ancak sonucun gerçekleşmesi uygulanacak cezanın ağırlığını doğrudan etkiler.

İntihar gerçekleşmezse suç oluşmaz mı?

Oluşur. TCK m.84'ün birinci fıkrası azmettirme, teşvik, kararı kuvvetlendirme ve yardım hareketlerini intiharın gerçekleşmesi şartına bağlamaz. İntiharın gerçekleşmesi ikinci fıkrada ayrı ve daha ağır bir ceza sebebi olarak düzenlenmiştir.