Umuma Açık Mahallerde Eser Kullanımı ve Tarife Uygulaması

Umuma Açık Mahallerin Yükümlülüğü

5846 sayılı Kanunun 41'inci maddesi uyarınca girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık mahaller, eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımı veya iletimi için kanunun 52'nci maddesine uygun sözleşme yaparak hak sahiplerinden veya üyesi oldukları meslek birliklerinden izin almak ve sözleşmede yazılı mali hak ödemelerini yapmak zorundadır.

Bu mahaller; bulundukları bölgenin özelliği, mahallin nitelik ve niceliği, kullanılan eserin sunulan ürün veya hizmete katkısı gibi ölçütler dikkate alınarak sınıflandırılır. Sınıflandırma, uygulanacak tarifenin belirlenmesinde temel alınır.

Tarifelerin Belirlenmesi ve Uzlaştırma Komisyonu

Eser sahipleri ve bağlantılı hak sahiplerinin meslek birlikleri, yapılan sınıflandırmaya bağlı olarak ödemelere ilişkin tarifeleri belirler ve her yılın dokuzuncu ayında ilan eder. Umuma açık mahaller bu tarifeler veya taraflarca yapılacak müzakereler sonucu belirlenecek bedeller üzerinden sözleşme yapar.

Onuncu ayda taraflar arasında uzlaşma sağlanamazsa, meslek birliği veya meslek kuruluşunun talebiyle Bakanlıkça oluşturulan uzlaştırma komisyonunda tarifeler müzakere edilir. Komisyon Bakanlık, Rekabet Kurumu ve ilgili meslek kuruluşları temsilcilerinden oluşur ve on beş gün içinde raporunu bildirir.

Sözleşme Yapılmaması Halinde İzlenecek Yol

Meslek birliğinin belirlediği tarife üzerinden sözleşme yapılamaması halinde taraflar yargı yoluna başvurabilir. Yargılama sürecinde, önceki yıl sözleşmesi bulunan mahaller dava konusu tarifenin dörtte birini üç ayda bir meslek birliği hesabına yatırarak eser kullanımına devam edebilir.

Daha önce sözleşmesi bulunmayan veya ilk kez sözleşme yapacak mahaller için bu şekilde kullanım, ilgili meslek birliğinin iznine bağlıdır. Dava sonunda tespit edilen tarife bedelinden, bu şekilde yapılan ödemeler mahsup edilir; böylece hem hak sahiplerinin geliri hem de mahallerin faaliyeti korunmuş olur.

Uzlaşma Sağlanamazsa: Komisyon ve Yargı Yolu

FSEK m. 41 takvim yılına bağlı bir takvim öngörür. Meslek birlikleri tarifeleri her takvim yılının dokuzuncu ayında kullanıcıları temsil eden meslek kuruluşlarına ve Bakanlığa bildirir ve kamuoyuna duyurur. Onuncu ayda uzlaşma sağlanamaz ve sözleşme yapılamazsa, en geç bu ayın sonuna kadar tarifelerin Bakanlıkça oluşturulacak uzlaştırma komisyonunda müzakere edilmesi talep edilebilir.

Komisyon, talep tarihinden itibaren on beş gün içinde oluşturulur ve Bakanlıktan bir, Rekabet Kurumundan iki temsilci ile ilgili meslek birliklerinin ve kullanıcıları temsil eden meslek kuruluşlarının birer temsilcisinden oluşur; Bakanlık temsilcisi başkandır. Komisyon, oluşturulduğu tarihten itibaren on beş gün içinde raporunu hazırlayıp Bakanlığa ve taraflara bildirir. Taraflar, raporun açıklanmasından itibaren on beş gün içinde tarifeleri sözleşmeye bağlayabilir.

Sözleşme yine yapılamazsa taraflar yargı yoluna başvurabilir. Yargılama sürerken önemli bir geçici rejim uygulanır: bir önceki yıl sözleşme yapmış olan mahaller, ilgili meslek birlikleri aksini bildirmedikçe, dava konusu tarifenin dörtte birini dava sonuçlanıncaya kadar her üç ayda bir meslek birlikleri adına açılmış banka hesabına yatırmak suretiyle eserleri kullanmaya devam edebilir. Bir önceki yıl sözleşme yapmamış veya ilk kez sözleşme yapacak mahallerin kullanımı ise meslek birliklerinin iznine bağlıdır. Ödenen tutar, mahkemece tespit edilen tarife bedelinden mahsup edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kafede müzik çalmak için izin şart mı

Evet, girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık her mahal, m.41 gereği ilgili meslek birliklerinden izin almak ve tarife bedelini ödemekle yükümlüdür.

Tarife bedeline itiraz edilebilir mi

Evet, taraflar önce uzlaştırma komisyonuna başvurabilir; anlaşma sağlanamazsa yargı yoluna gidilebilir.

Dava süresince eser kullanımına devam edilebilir mi

Önceki yıl sözleşmesi bulunan mahaller, dava konusu tarifenin dörtte birini üç aylık dönemlerde ödeyerek kullanıma devam edebilir; ödenen tutar sonuç kararından mahsup edilir.

Tarife üzerinde anlaşılamazsa işletme müzik kullanmaya devam edebilir mi?

Bir önceki yıl sözleşme yapmış mahaller, meslek birlikleri aksini bildirmedikçe, dava konusu tarifenin dörtte birini her üç ayda bir meslek birliği hesabına yatırarak dava sonuçlanıncaya kadar kullanıma devam edebilir. Önceki yıl sözleşme yapmamış veya ilk kez sözleşme yapacak mahallerde kullanım meslek birliğinin iznine bağlıdır (FSEK m. 41).