Tescilsiz Markanın Korunması

Tescilsiz Marka Korunur mu?

Marka korumasının en güçlü ve güvenli yolu tescildir. Bununla birlikte, tescil edilmemiş işaretler de belirli koşullarda hukuki korumadan yararlanabilir. Tescilsiz koruma, esas olarak önceye dayalı gerçek hak sahipliği ve haksız rekabet hükümlerine dayanır.

Bir işareti fiilen ve yaygın biçimde kullanan kişi, sonradan aynı işareti tescil ettirmek isteyen üçüncü kişilere karşı haklarını ileri sürebilir.

Önceye Dayalı Hak ve İtiraz

Tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan başka bir işaret üzerinde önceden hak elde eden kişi, sonraki bir marka başvurusuna itiraz edebilir veya hükümsüzlük talep edebilir (SMK m.6/3). Burada işaretin başvurudan önce kullanıldığının ispatı önem taşır.

Haksız Rekabet Yoluyla Koruma

Tescilsiz işaretin haksız biçimde kullanılması, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabete ilişkin hükümleri kapsamında da değerlendirilebilir. Böylece iltibas yaratan ve dürüstlük kurallarına aykırı kullanımlara karşı dava yolu açıktır.

Yine de tescilsiz korumanın kapsamı sınırlı olduğundan, hak güvenliği için tescil önerilir.

Süreler ve Başvuru Yolları

Tescilsiz işaret sahibinin en hızlı yolu, yayımlanmış bir marka başvurusuna itiraz etmektir. Bültende yayımlanan başvuruya, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir (6769 sayılı Kanun m.18). Bu süre hak düşürücüdür ve uzatılamaz; itiraz dilekçesinin gerekçeli olması ve delillerin süresinde sunulması gerekir. İtiraz süresi kaçırılırsa tescilden sonra hükümsüzlük davası açma imkânı gündeme gelir; ancak bu yol daha uzun sürer ve daha yüksek maliyet doğurur. Bu nedenle sicilin düzenli izlenmesi önem taşır.

Hükümsüzlük davası bakımından da sınırlar vardır. Önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalırsa, kötüniyet hâli saklı kalmak üzere dava hakkını yitirir. Haksız rekabete dayanan davalar ise, davaya hakkı olan tarafın durumu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumlarından itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (6102 sayılı Kanun m.60). Bu kısa süreler, gecikmenin ağır sonuçlar doğurduğunu gösterir. Bu nedenle ihlalin öğrenildiği tarihin belgelenmesi büyük önem taşır.

İspat ve Deliller

Tescilsiz korumada sonuç, büyük ölçüde kullanımın ispatına bağlıdır. Kullanımın başvuru tarihinden önce başladığı, sürekli olduğu ve işareti ayırt edici hâle getirecek yoğunlukta gerçekleştiği ortaya konmalıdır. Faturalar, sevk irsaliyeleri, katalog ve broşürler, reklam sözleşmeleri, tabela fotoğrafları, ambalaj örnekleri, alan adı tescil kayıtları ve sosyal medya paylaşımlarının tarihli çıktıları bu kapsamda değerlendirilir. Belgelerin tarih içermesi ve işareti doğrudan göstermesi aranır; dolaylı ve genel nitelikli belgeler yeterli sayılmaz. Belgelerin karşı tarafa tebliğ edilecek biçimde ve okunaklı sunulması gerekir.

Coğrafi kapsam da önemlidir; yerel ölçekte kalan kullanım, ülke genelinde koruma sağlamayabilir. Kullanımın hangi mal ve hizmetler bakımından yapıldığı ayrıca ortaya konmalıdır, çünkü koruma fiilen kullanılan alanla sınırlı kabul edilir. Tarihsiz ekran görüntüleri ve sonradan düzenlendiği izlenimi veren belgeler ispat gücü taşımaz. Kullanım belgelerinin baştan düzenli arşivlenmesi ve üçüncü kişiler nezdinde iz bırakan kayıtlara dayandırılması, uyuşmazlık çıktığında belirleyici olur ve itiraz aşamasında zaman kazandırır. Kullanımın kesintisiz olduğunu gösteren yıllık kayıtlar da ayrıca değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Markamı tescil ettirmezsem korunur mu?

Sınırlı biçimde. Önceye dayalı gerçek hak sahipliği ve haksız rekabet hükümleri koruma sağlayabilir; ancak en güvenli yol tescildir.

Tescilsiz markayla başvuruya itiraz edilebilir mi?

Evet. Başvurudan önce kullanım ispatlanırsa, önceye dayalı hak kapsamında itiraz veya hükümsüzlük talep edilebilir.

Tescilsiz marka için hangi dava açılır?

Koşullara göre haksız rekabet hükümlerine dayalı talepler ileri sürülebilir; iltibas ve dürüstlüğe aykırı kullanım önlenebilir.