KVKK m. 10'a göre kişisel verilerin elde edilmesi sırasında veri sorumlusu veya yetkilendirdiği kişi; veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği, işleme amacı, verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile m. 11'de sayılan hakları konusunda ilgili kişiye bilgi vermekle yükümlüdür.
Aydınlatma, veri işleme faaliyetinin şeffaflık ayağıdır: kişi, verisinin kim tarafından, hangi amaçla ve hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğini bilmeden haklarını kullanamaz.
Yükümlülük, açık rızadan bağımsızdır: işleme hangi hukuki sebebe dayanırsa dayansın, veri elde edilirken aydınlatma yapılmak zorundadır.
Yükümlülüğün muhatabı veri sorumlusudur; ancak bilgilendirme, onun yetkilendirdiği kişi veya veri işleyen aracılığıyla da yapılabilir. Sorumluluk her hâlde veri sorumlusunda kalır.
Aydınlatma, ilgili kişinin talebine bağlı değildir; kişi sormasa da veri sorumlusu bilgilendirmeyi kendiliğinden yapmak zorundadır.
Metinde beş başlık bulunmalıdır: veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği; kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği; işlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği; toplama yöntemi ve hukuki sebebi; ilgili kişinin m. 11'deki hakları.
Hukuki sebep, m. 5 ve m. 6'daki işleme şartlarından hangisine dayanıldığını somut olarak göstermeli; genel geçer ifadeler yeterli görülmez.
Veri başka kaynaklardan elde edilmişse, aydınlatmanın makul süre içinde ve ilk temasta yapılması gerekir; bu hâllerde toplama yönteminin açıklanması ayrıca önem kazanır.
Metin, ortalama bir kişinin anlayabileceği açıklıkta ve Türkçe kaleme alınmalıdır; teknik jargon yükümlülüğü karşılamaz.
Aydınlatma, verinin elde edilmesi sırasında yapılır: form doldurulurken, üyelik açılırken, kameralı alana girilirken veya çağrı merkezi görüşmesi başlarken.
Yöntem serbesttir: yazılı metin, katmanlı bildirim, sözlü açıklama, işaretleme ve elektronik bildirim kullanılabilir; ispat yükü veri sorumlusundadır.
Web sitelerinde aydınlatma metni, üyelik ve iletişim formlarının hemen yanında erişilebilir olmalı; çerezler için ayrıca bilgilendirme yapılmalıdır.
Aydınlatma bir bilgilendirme, açık rıza bir irade beyanıdır; ikisi ayrı süreçlerdir ve tek metinde birleştirilmeleri Kurul uygulamasında sakıncalı görülür.
Sıralama da önemlidir: önce aydınlatma yapılmalı, rıza gerekiyorsa bilgilendirilmiş kişiden sonra alınmalıdır.
Uygulamada iki metnin tek imzayla onaylatılması, hem rızayı hem aydınlatmayı sakatlayan bir kısır döngü üretir; denetimlerde ilk bakılan husus budur. Süreçlerin ayrılması, veri sorumlusunun ispat yükünü de hafifletir.
Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında m. 18 uyarınca idari para cezası uygulanır; ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
Aydınlatmasız işleme, ayrıca hukuka aykırı işleme iddialarını güçlendirir ve tazminat taleplerine zemin hazırlar.
Kurul incelemelerinde aydınlatmanın varlığı kadar niteliği de denetlenir; kopyala-yapıştır metinler, faaliyetle örtüşmediğinde yükümlülük ihlali sayılır.
Amaçların "ve benzeri", "gibi" kalıplarıyla açık uçlu bırakılması; hukuki sebep yerine yalnız amacın yazılması; aktarım alıcılarının "iş ortaklarımız" gibi belirsiz gruplarla geçiştirilmesi en sık hatalardır.
Katmanlı aydınlatma tercih edildiğinde, ilk katmanda özet bilgiler ve tam metne erişim yolu gösterilmelidir.
Kamera aydınlatmaları için alana girişte görünür levha ve ayrıntılı metne yönlendirme birlikte kullanılmalıdır.
Veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, aktarım alıcıları ve amacı, toplama yöntemi ve hukuki sebep ile ilgili kişinin hakları.
Kişisel verinin elde edilmesi sırasında; sonradan yapılan bilgilendirme yükümlülüğü karşılamaz.
Evet; aydınlatma her hâlde zorunludur ve rızadan önce, ayrı bir süreç olarak yürütülmelidir.
KVKK m. 18 uyarınca idari para cezası uygulanır; tutarlar her yıl güncellenir.
Evet; yöntem serbesttir. Ancak ispat yükü veri sorumlusunda olduğundan kayıt altına alınabilir yöntemler tercih edilmelidir.
KVKK başvuruları, Kurul şikâyetleri ve tazminat süreçlerinde hukuki destek için bize ulaşın.